পৰিৱৰ্তিত বৈশ্বিক পৰিৱেশত নেপালে নতুন প্ৰজন্মৰ কূটনীতি গ্ৰহণ কৰিব লাগিবঃ বৈদেশিক মন্ত্ৰী খানাল
কাঠমাণ্ডু, ১৯ নৱেম্বৰ (হি.স.)। নেপালৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী শিশিৰ খানালে কয় যে পৰিৱৰ্তিত বৈশ্বিক পৰিৱেশত নেপালে পৰম্পৰাগত কূটনৈতিক পদ্ধতিৰ বাহিৰলৈ গৈ প্ৰযুক্তি, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, মানৱ গতিশীলতা, আৰু বিশ্ব নেটৱৰ্কৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুন প্ৰজন্মৰ কূটনীতি গ্
नेपाल के विदेश मंत्री शिशिर खनाल


কাঠমাণ্ডু, ১৯ নৱেম্বৰ (হি.স.)। নেপালৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী শিশিৰ খানালে কয় যে পৰিৱৰ্তিত বৈশ্বিক পৰিৱেশত নেপালে পৰম্পৰাগত কূটনৈতিক পদ্ধতিৰ বাহিৰলৈ গৈ প্ৰযুক্তি, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, মানৱ গতিশীলতা, আৰু বিশ্ব নেটৱৰ্কৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুন প্ৰজন্মৰ কূটনীতি গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।

কাঠমাণ্ডুত ইনষ্টিটিউট ফৰ দ্য ষ্টাডি অৱ ফৰেইন এফেয়াৰ্ছ (আই এফ এ) নেপালৰ উদ্যোগত আয়োজিত দিনজোৰা নীতি আলোচনা কাৰ্যসূচী (গ্ল’বেল কাৰেণ্টছ, লোকেল কম্পাছ: নেপালৰ নেক্সট জেনেৰেচন ডিপ্লমেচি)ত ভাষণ দি মন্ত্ৰী খানালে কয় যে বিশ্বজনীন প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’বলৈ হ’লে নেপালৰ কূটনীতি সময়োপযোগী, চঞ্চল, আত্মবিশ্বাসী আৰু সহযোগিতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি হ’ব লাগিব।

তেওঁ কয় যে ভূ-ৰাজনৈতিক উত্তেজনা, বিশ্ব বাণিজ্যৰ ক্ৰমাৎ বিভাজন, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (এ আই), অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তি, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ পৰিৱৰ্তিত মাত্ৰাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ প্ৰকৃতি দ্ৰুতগতিত সলনি কৰি আছে। খানালে কয়, ভূ-ৰাজনৈতিক উত্তেজনাই বিশ্ব বাণিজ্য আৰু বহুপক্ষীয় নিয়ম ব্যৱস্থাক খণ্ডিত কৰি তুলিছে । উন্নত প্ৰযুক্তি আৰু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই অৰ্থনৈতিক শক্তি আৰু শাসনৰ নিয়মসমূহ পুনৰ সংজ্ঞায়িত কৰিছে । ইফালে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন ত্বৰান্বিত কৰাটোৱে আমাৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ, আন্তঃগাঁথনি আৰু মানৱ গতিশীলতাৰ ওপৰত অভূতপূৰ্ব হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিছে ।

তেওঁ কয় যে বিভিন্ন অংশীদাৰৰ মাজত আলোচনা, সমন্বয়, আৰু সহযোগিতাই আধুনিক কূটনীতিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব। ইয়াৰ বাবে কেৱল চৰকাৰী যন্ত্ৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি নাগৰিক সমাজ, ব্যৱসায়িক নেতা, স্থানীয় উদ্ভাৱক, বিশেষজ্ঞ, আৰু নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰীক জড়িত কৰাৰ প্ৰয়োজন হ’ব । খানালে কয়, “যদি পৰম্পৰাগত কূটনীতিয়ে বিশ্বৰ কাম-কাজক বন্ধ দুৱাৰৰ আঁৰত খেলা দবাৰ খেল হিচাপে লয়, তেন্তে নতুন প্ৰজন্মৰ ৰাষ্ট্ৰশিল্পটো ‘দোহৰী গীত’ (দুটা খণ্ডৰ সংলাপৰ খেল)ৰ দৰে, য’ত সক্ৰিয় ৰাষ্ট্ৰসমূহে স্পষ্টতা আৰু উদ্দেশ্যৰ সৈতে ভালদৰে সমন্বয় স্থাপন কৰিব পাৰে।

তেওঁ কয় যে আজিৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ কেৱল ৰাষ্ট্ৰীয় সীমাতে সীমাবদ্ধ নহয়। গতিকে কেৱল চৰকাৰী যন্ত্ৰৰ জৰিয়তে বৈদেশিক নীতি পৰিচালনা কৰিলেই যথেষ্ট নহ’ব। এই প্ৰসংগত তেওঁ কয় যে, নাগৰিক সমাজৰ নেতা, ব্যৱসায়িক নেতা, স্থানীয় উদ্ভাৱক, বিশেষজ্ঞ সম্প্ৰদায়, আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী নেটৱৰ্কক জড়িত নকৰাকৈ বৈদেশিক নীতি চলাবলৈ চেষ্টা কৰাটো বন্দুকৰ যুঁজলৈ দা লৈ যোৱাৰ দৰেই।

বৈদেশিক মন্ত্ৰীয়ে কয় যে নেপালৰ দৰে সৰু, সাৰ্বভৌম দেশৰ কূটনৈতিক শক্তি নিৰ্ভৰ কৰে তেওঁলোকৰ ভৌতিক আকাৰৰ ওপৰত নহয় বৰঞ্চ কৌশলগত স্পষ্টতা, প্ৰতিষ্ঠানিক বিশ্বাসযোগ্যতা, আৰু নেটৱৰ্কৰ ফলপ্ৰসূ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত। তেওঁ নেটৱৰ্ক কূটনীতি, প্ৰযুক্তি কূটনীতি, আৰু পূৰ্বাভাস ভিত্তিক বিজ্ঞান কূটনীতিক আধুনিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মাত্ৰা হিচাপে বৰ্ণনা কৰে। তেওঁৰ মতে, নেপালে এইবোৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতিষ্ঠানিক আৰু কাৰিকৰী সামৰ্থ্যও বিকশিত কৰিব লাগিব।

খানালে কয় যে প্ৰযুক্তি আৰু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ বিকাশৰ লগে লগে এআই শাসন, চাইবাৰ সুৰক্ষা, ডাটা সাৰ্বভৌমত্ব, আৰু ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কূটনীতিৰ মূল বিষয় হৈ পৰিছে। তেওঁ কয়, আমাৰ কূটনীতিবিদসকল নীতি আৰু প্ৰযুক্তিৰ সংযোগস্থলত সমানে পাকৈত হ'ব লাগিব। আমি অভিযন্তা, গৱেষক আৰু বিশ্ব প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰি প্ৰত্যাহ্বানসমূহ আমাৰ দুৱাৰমুখত উপনীত হোৱাৰ আগতেই আগতীয়াকৈ অনুমান কৰিব লাগিব।

জলবায়ু পৰিৱৰ্তনক নেপালৰ বৈদেশিক নীতিৰ অগ্ৰাধিকাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰি খানালে কয় যে হিমালয়ৰ সংৰক্ষণ, জলবায়ু ন্যায়, আৰু আঞ্চলিক শক্তি সহযোগিতাত নেপালে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে। তেওঁ কয় যে হিমালয় অঞ্চলে এছিয়াৰ প্ৰায় দুই বিলিয়ন লোকৰ নদী ব্যৱস্থা, কৃষি, আৰু জীৱিকাৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে। গতিকে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতি নেপালৰ সংবেদনশীলতা আৰু হিমালয় অঞ্চলৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত শক্তিশালীভাৱে উত্থাপন কৰাটো প্ৰয়োজন।

তেওঁৰ মতে, নেপালৰ বিশাল স্বচ্ছ জলবিদ্যুৎ সম্ভাৱনাই আঞ্চলিক কাৰ্বন নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰা আৰু শক্তিৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাত যথেষ্ট অৰিহণা যোগাব পাৰে। খানালে কয় যে নতুন প্ৰজন্মৰ কূটনীতিবিদসকলে জলবায়ু বিজ্ঞানৰ কঠিন তথ্যৰ সৈতে নৈতিক পোষকতাৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব। হিমালয়ৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰকৃত সমস্যাসমূহক বিশ্ব জলবায়ু ন্যায় আৰু আঞ্চলিক শক্তি সহযোগিতাৰ বিষয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব লাগিব।

বহিঃৰাজ্যত নিয়োগ, মানৱ গতিশীলতা, আৰু নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰি বৈদেশিক মন্ত্ৰীয়ে কয় যে বিদেশত বাস কৰা নেপালী নাগৰিকৰ অধিকাৰ, নিৰাপত্তা, আৰু মৰ্যাদা ৰক্ষা কৰাটো ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰধান দায়িত্ব। তেওঁ গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে বিদেশত বাস কৰা নেপালী নাগৰিকসকলৰ দক্ষতা, জ্ঞান, বিনিয়োগক দেশৰ উন্নয়নৰ সৈতে সংযোগ কৰিবলৈ পদ্ধতিগত ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিব লাগিব।

ইয়াৰ বাবে দক্ষতা ভাগ-বতৰা, শৈক্ষিক বিনিময়, আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যম সৃষ্টিৰ প্ৰয়োজন যাৰ জৰিয়তে বিদেশত বাস কৰা নেপালী নাগৰিকে বিনিয়োগ কৰিব পাৰে আৰু দেশৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তনত অৰিহণা যোগাব পাৰে। খানালে জোৰ দি কয় যে নতুন প্ৰজন্মৰ নেপালী কূটনীতিবিদসকলে নিজৰ দেশৰ ভূগোল, সমাজ, সংস্কৃতি, সম্প্ৰদায়, জাতীয় আকাংক্ষাৰ বিষয়ে গভীৰ বুজাবুজি থাকিব লাগিব। নেপালক আত্মবিশ্বাসেৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমাজৰ আগত উপস্থাপন কৰিবলৈ দেশৰ বাস্তৱতা আৰু জাতীয় পৰিচয়ৰ জ্ঞান অতি প্ৰয়োজনীয়। তেওঁ নেপালক দক্ষিণ আৰু মধ্য এছিয়াৰ প্ৰাচীন সংগম স্থান, ভগৱান গৌতম বুদ্ধৰ জন্মস্থান আৰু বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ সভ্যতা, দৰ্শন, বহুত্ববাদৰ ঐতিহ্য থকা দেশ বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।

কূটনীতি আৰু জাতি গঠনত ফলাফল সদায় কোনো এজন ব্যক্তিৰ নিয়ন্ত্ৰণত নাথাকে। এই প্ৰসংগত খানালে নেপালী দৰ্শনত নিমিত্তৰ ধাৰণাটোৰ উল্লেখ কৰি ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় সেৱাৰ পথ প্ৰদৰ্শক হিচাপে বৰ্ণনা কৰে। তেওঁ কয়, আমাৰ প্ৰত্যেকেই এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ নিমিত্ত। আমি সকলোৱে এটা বৃহত্তৰ ব্যৱস্থাৰ অংশ অৱদান আগবঢ়াইছো। সম্পূৰ্ণ ভক্তিৰে নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰক আৰু তাৰ পিছত ফলাফল নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ প্ৰলোভন এৰি দিয়ক।

তেওঁ কয় যে আমি এনে এটা কূটনৈতিক সম্প্ৰদায় গঢ়ি তুলিব পাৰো যিয়ে নেপালক গভীৰভাৱে বুজি পায়, বিশ্বৰ সৈতে আত্মবিশ্বাসেৰে জড়িত হয় আৰু আমাৰ জাতিৰ সৰ্বোচ্চ আকাংক্ষা পূৰণৰ বাবে এক ফলপ্ৰসূ বাহন হৈ পৰে।’

-----------------

হিন্দুস্থান সমাচাৰ / অৰৱিন্দ


 rajesh pande