- পুৰাতত্ত্ববিদ ড° অধ্যাপক যশোধৰ মথপালক ২০২২-২০২৩ বৰ্ষৰ ১৯ সংখ্যক ড° বিষ্ণু শ্ৰীধৰ ৱাকংকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাৰে সন্মানিত

ভূপাল, ০৯ জানুৱাৰী (হি.স.)। মধ্যপ্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ড০ মোহন যাদৱে কয় যে ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্বৰ ক্ষেত্ৰখনত প্ৰখ্যাত পুৰাতত্ত্ববিদ ড০ বিষ্ণু শ্ৰীধৰ ৱাকংকৰে এক অবিস্মৰণীয় অৱদান আগবঢ়াইছে। ড° ৱাকংকৰে পুৰাতত্ত্বক জন আন্দোলনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিলে।

মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে কয় যে তেওঁৰ ব্যক্তিত্ব আৰু যোগাযোগৰ বাবেই উজ্জয়িনবাসীয়ে নিজৰ চৌপাশক প্ৰত্নতাত্ত্বিক চশমাৰে চাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ড° ৱাকংকৰৰ প্ৰত্নতত্ত্বক জনস্বাৰ্থৰ বিষয় হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ প্ৰচেষ্টা উল্লেখযোগ্য আৰু দৃষ্টান্তমূলক আছিল। প্ৰত্নতত্ত্ববিদ ড° ৱাকংকৰ আছিল বহু প্ৰতিভাশালী ব্যক্তি। তেওঁ সীতাৰ বজোৱা, ভাস্কৰ্য, চিত্ৰকলা, কবিতা লিখা, সংগীতৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক প্ৰচাৰ কৰিছিল।

শুকুৰবাৰে ভূপালৰ কুশভাউ ঠাকৰে প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৯ সংখ্যক ড° বিষ্ণু শ্ৰীধৰ ৱাকংকাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা অনুষ্ঠান আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় আলোচনা চক্ৰৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত মুখ্যমন্ত্ৰী ড° যাদৱে ভাষণ দিয়ে। অনুষ্ঠানত তেওঁ পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী ড° অধ্যাপক যশোধৰ মথপালক এখন চাদৰ, এখন তামোল, ভূ বৰাহাৰ প্ৰতিৰূপ, আৰু ২ লাখ ₹ (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ চেক প্ৰদান কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সীতাৰবাদক স্মিতা নাগদেৱ আৰু কবি ৰাহুল শৰ্মাই ৰাগ বৈৰাগী ভৈৰৱত ড° ৱাকংকৰৰ কবিতা ইতিহাস কে পাতল পাৰৰ পৰিবেশন, সীতাৰ আৰু কবিতাৰ যুটি গীত পৰিবেশন কৰে।

তেওঁ দেৱী সৰস্বতীৰ প্ৰতিমূৰ্তিত মালা পিন্ধাই ড° ৱাকংকৰৰ প্ৰতিকৃতিক ফুলৰ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ২০ শতিকাৰ মধ্যপ্ৰদেশৰ স্বাধীনতা আন্দোলন, ১৯২০-১৯৪৭: বিৰল ৰেকৰ্ড আৰু ফটোগ্ৰাফৰ প্ৰদৰ্শনী নামৰ গ্ৰন্থখনো মুকলি কৰে। তেওঁ প্ৰদৰ্শনীখন উদ্বোধন আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰে, আৰু ব্যক্তিগতভাৱে এটা ষ্টলত মৃৎশিল্পীৰ চকাত শিৱলিংগৰ প্ৰতিৰূপ সৃষ্টি কৰি ভাৰতীয় সংস্কৃতি, শিল্প, শিল্প পৰম্পৰাৰ প্ৰতি তেওঁৰ শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশ কৰে। পুৰাতত্ত্ব, আৰ্কাইভ, আৰু সংগ্ৰহালয় সঞ্চালকালয়ৰ উদ্যোগত তিনিদিনীয়া ৰাষ্ট্ৰীয় অনুষ্ঠানটো ১১ জানুৱাৰীলৈকে চলিব।

ড° ৱাকংকৰৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু প্ৰচেষ্টাৰ দ্বাৰা আৱিষ্কাৰ হৈছিল কালক্ৰমৰ কেন্দ্ৰ ডংলা। মুখ্যমন্ত্ৰী ড০ যাদৱে উল্লেখ কৰে যে প্ৰত্নতত্ত্ববিদ ড০ ৱাকংকৰৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু প্ৰচেষ্টাৰ দ্বাৰা কালক্ৰমৰ কেন্দ্ৰ ডংগলা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। তেওঁ বুজাই দিলে যে পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণন অক্ষৰ দীৰ্ঘম্যাদী পৰিৱৰ্তনৰ বাবে উজ্জয়িনত শূন্য মেৰিডিয়ান আৰু ট্ৰপিক অৱ কেন্সাৰ লগ পোৱা বিন্দুটো উত্তৰ দিশলৈ স্থানান্তৰিত হৈ ডংলাত একত্ৰিত হয়। প্ৰত্নতত্ত্ববিদ ড° ৱাকংকৰে উজ্জয়িনী অঞ্চলত বিস্তৃত জৰীপ চলাইছিল। শঙ্কুৰ সহায়ত তেওঁ ট্ৰপিক অৱ কেন্সাৰৰ নতুন অৱস্থান আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। শিল আৰু গুহাত লুকাই থকা প্ৰমাণৰ যোগেদি প্ৰত্নতত্ত্ববিদ ড° ৱাকংকৰে লিখিত ইতিহাসৰ পূৰ্বৰ ভাৰতীয় সভ্যতাৰ কাহিনী বিশ্বৰ আগত দাঙি ধৰিলে।

কেৱল ভাৰততে নহয় ইউৰোপ আৰু আমেৰিকাতো শিলৰ চিত্ৰ আৱিষ্কাৰ আৰু অধ্যয়নত ড° ৱাকংকৰৰ অৱদান স্পষ্ট হৈ পৰিছিল। মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে উল্লেখ কৰে যে ভীমবেটকা শিলৰ চিত্ৰসমূহ ৩০ হাজাৰ বছৰ পুৰণি বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। ১৯৫৭ চনত প্ৰত্নতত্ত্ববিদ ড° ৱাকংকৰে ভীমবেটকা শিলৰ চিত্ৰসমূহৰ খনন আৰু গভীৰ অধ্যয়নে এই প্ৰাচীন স্থানসমূহৰ ওপৰত পোহৰ পেলোৱাই নহয়, বিশ্বৰ সাংস্কৃতিক মানচিত্ৰতো ভাৰতৰ অনন্য পৰিচয় প্ৰতিষ্ঠা কৰে। আজি ভীমবেটকা কেৱল মধ্যপ্ৰদেশৰ নহয়, সমগ্ৰ দেশৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছে। ইয়াক বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপে পৰিচালনা কৰে।

মহেশ্বৰ, মন্দসৌৰ, নৱৰাতোডী, ইন্দ্ৰগড়, মনোতী, আৱৰা, কায়াথা, আজাদনগৰ, ইন্দোৰ, ডাংৱাৰা, ৰুনিজাকে ধৰি বিভিন্ন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানৰ খনন আৰু অধ্যয়নৰ নেতৃত্বত প্ৰত্নতত্ত্ববিদ ড° ৱাকংকৰে। ড° ৱাকংকৰে বিশ্বাস কৰিছিল যে ঋগবেদত বৰ্ণনা কৰা সৰস্বতী নদী এখন মিথ নহয় বৰঞ্চ এখন বাস্তৱ, বিশাল প্ৰাচীন নদী। তেওঁ ৰাজস্থান, হাৰিয়ানা, গুজৰাটৰ অঞ্চলত জৰীপ চলাই বৰ্তমানৰ ঘগগড়-হকৰা নদী ব্যৱস্থা প্ৰাচীন সৰস্বতী নদীৰ অৱশিষ্ট বুলি প্ৰমাণ কৰিছিল। প্ৰত্নতত্ত্ববিদ ড° ৱাকংকৰ কেৱল ভাৰততে আবদ্ধ হৈ থকা নাছিল। তেওঁ ভাৰত, ইউৰোপ আৰু আমেৰিকাত ৪,০০০ৰো অধিক শিলৰ চিত্ৰ আৱিষ্কাৰ আৰু অধ্যয়ন কৰে। এই সাফল্যৰ বাবে তেওঁক পদ্মশ্ৰী বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।

মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে উল্লেখ কৰে যে প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধীয়ে ১৯৭৫ চনত ড° ৱাকংকাৰক তেওঁৰ অনন্য অৱদানৰ বাবে পদ্মশ্ৰীৰে সন্মানিত কৰিছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘৰ আদৰ্শত গভীৰভাৱে শিপাই আছিল প্ৰত্নতত্ত্ববিদ ড° ৱাকংকৰ। ড০ ৱাকংকৰে পদ্মশ্ৰী লাভ কৰাৰ স্মৃতি ভাগ কৰি মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বুজাই দিয়ে যে আৰ এছ এছৰ ইউনিফৰ্মৰ এটা মূল উপাদান ক’লা টুপী পিন্ধি ড০ ৱাকংকৰে পদ্মশ্ৰী গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে এই ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ সমান্তৰালকৈ আমি উন্নয়নৰ দিশে আগবাঢ়িছো। তেওঁৰ সন্মানত ৰাজ্য চৰকাৰে ড০ বিষ্ণু ৱাকংকৰৰ নামেৰে ৰাতাপানী অভয়াৰণ্যখনৰ নাম ৰাখি মহান ইতিহাসবিদগৰাকীক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাইছে।

১৪ জানুৱাৰীৰ পৰা উজ্জয়িনীত আৰম্ভ হ’ব মহাকাল মহোৎসৱ

মুখ্যমন্ত্ৰী ড০ যাদৱে কয় যে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীৰ কাৰ্যকালত দেশত প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট অগ্ৰগতি লাভ কৰা হৈছে। ১০০০ বছৰ পূৰ্বে গুজৰাটৰ সোমনাথ মহাদেৱ মন্দিৰত আক্ৰমণৰ পিছত এতিয়া আমাৰ বিশ্বাসৰ এই কেন্দ্ৰটো এক ভৱ্য আৰু গৌৰৱময় ৰূপত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছে। তেওঁ কয় যে ৰাজ্য চৰকাৰে অহা ১৪ জানুৱাৰীত উজ্জয়িনীত মহাকাল মহোৎসৱৰ শুভাৰম্ভ কৰিছে। ৰাজ্য চৰকাৰে পুৰাতত্ত্ববিদ ড০ ৱাকংকৰৰ স্মৃতি আৰু তেওঁ সংগ্ৰহ কৰা প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু ঐতিহাসিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বস্তুসমূহ সংৰক্ষণ কৰাৰ লগতে সংগ্ৰহালয়টোক আধুনিক প্ৰযুক্তিগত সা-সুবিধাৰে সজ্জিত কৰি তুলিছে।

মুখ্যমন্ত্রীয়ে জনোৱা মতে, প্রত্নতত্ত্ববিদ ড০ মথপালক প্রত্নতত্ত্ব আৰু শিলা চিত্ৰ অধ্যয়নৰ ক্ষেত্রত আগবঢ়োৱা অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে ৰাষ্ট্রীয় সন্মানেৰে সন্মানিত কৰা হৈছে৷ ড° মথপাল এজন জ্যেষ্ঠ পুৰাতত্ত্ববিদ, চিত্ৰকৰ, কিউৰেটৰ, আৰু শিলৰ চিত্ৰ সংগ্ৰাহক। ড° মথপালে পশ্চিম ঘাট, হিমালয়, বিন্ধ্যা, আৰু কাইমুৰ পৰ্বতমালাত ৪০০ৰো অধিক প্ৰাচীন গুহা আৱিষ্কাৰ কৰিছে। মধ্যপ্ৰদেশৰ পুৰাতত্ত্ব, শিল্প, সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অৱদান আছে। শিলাচিত্ৰ সংৰক্ষণৰ বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰ বিকাশত তেওঁৰ অৱদানে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ভাৰতৰ প্ৰাগঐতিহাসিক ঐতিহ্যৰ অধ্যয়ন আৰু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন দিশ প্ৰদান কৰিছে।

हिन्दुस्थान समाचार / অৰৱিন্দ