ৰায়পুৰ, ১৬ জুলাই (হি.স.)। ছত্তীশগড়ৰ বিলাসপুৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ কঠোৰ ব্যৱস্থাৰ পিছতে ৰাজ্যৰ ১৯খন নদীৰ উৎস স্থান বেদখলৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ৰাজ্য চৰকাৰে এখন উচ্চ পৰ্যায়ৰ কমিটী গঠন কৰিছে । ইয়াৰ উপৰিও, যিবোৰ উৎস স্থানক ভুলকৈ নলা বা ৰাজহৰ ৰেকৰ্ডত অন্য মাটি হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল, সেইবোৰ এতিয়া আনুষ্ঠানিকভাৱে নদী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হ'ব । বুধবাৰে ৰাজ্যৰ মুখ্য সচিবগৰাকীয়ে উচ্চ ন্যায়ালয়ত কয় যে নিৰ্বাচিত সকলো বৃহৎ নদীৰ উৎস স্থান চিনাক্ত কৰি সুৰক্ষিত কৰা হ’ব ।

মুখ্য সচিবগৰাকীয়ে আজি উচ্চ ন্যায়ালয়ক অৱগত কৰে যে ৰাষ্ট্ৰীয় স্বচ্ছ গংগা অভিযানৰ অধীনত নদীসমূহ সুৰক্ষাৰ বাবে বিষয় বিশেষজ্ঞৰ এটা দল গঠন কৰা হ’ব । শুনানিৰ সময়ত উচ্চ ন্যায়ালয়ে সকলো নদী আৰু ইয়াৰ উৎস স্থান ৰাজহৰ ৰেকৰ্ডত পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। চৰকাৰৰ সঁহাৰিত উল্লেখ কৰা হৈছে যে মহানদী, হাছদেও, তাণ্ডুলা, পাইৰি, কেলো, মাণ্ড নামৰ ছখন নদীৰ বাবে সমিতি গঠন কৰা হৈছে ।

শুনানিৰ সময়ত আবেদনকাৰীয়ে উল্লেখ কৰে যে চৰকাৰে নদীৰ উৎস সুৰক্ষিত কৰাৰ কথা কৈছে, কিন্তু তাৰ ওপৰেৰে ২ কিলোমিটাৰ পৰ্যন্ত নদীৰ তলৰ প্ৰাকৃতিক প্ৰবাহক অৱহেলা কৰিছে । এই অঞ্চলসমূহত বেদখল কৰি খেতি কৰা হৈছে। ইয়াকো সুৰক্ষিত কৰিব লাগিব। যিকোনো ব্যক্তিগত মাটি বাকী থাকিলে চৰকাৰে অধিগ্ৰহণ কৰি বেদখল আঁতৰাব লাগিব। তেতিয়াহে নদীৰ সোঁত উন্নত হ’ব ।

উচ্চ ন্যায়ালয়ে এই কথাত সন্মতি প্ৰকাশ কৰি চৰকাৰক এই বিষয়ত গুৰুত্ব দিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। আদালতে কয় যে ৰাজ্যখনৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা নদীৰ উৎস কিয় শুকাইছে সেয়া বুজি পোৱা আৰু এই উৎসসমূহৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।

উল্লেখযোগ্য যে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ ৰমেশ সিনহাৰ বিভাগীয় বিচাৰপীঠে নদীৰ প্ৰদূষণ বৃদ্ধি, ক’লা কাৰখানাৰ আৱৰ্জনা, অৰ্পা, শিৱনাথ, খাৰুণৰ দৰে নদীৰ বিষাক্ত পানী সন্দৰ্ভত সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰিক অতি গুৰুত্বসহকাৰে লৈছে। ইয়াৰ পিছত আদালতে গুৰুত্বসহকাৰে লৈ জনস্বাৰ্থ জড়িত বিষয় (পিআইএল) দাখিল কৰি শুনানি আৰম্ভ কৰে। এই গুৰুত্বৰ পিছত স্থানীয় পৰিৱেশবিদ, অধিবক্তা অৰবিন্দ শুক্লা আৰু ৰামনিবাস তিৱাৰী, আৰু পৰিৱেশ আৰু নদী সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত সামাজিক সংগঠনসমূহেও আদালতত সমৰ্থনকাৰী আবেদন আৰু প্ৰাসংগিক নথি দাখিল কৰিছে। এই আবেদনসমূহে দেখুৱাইছিল যে কেনেকৈ চৰকাৰী ৰাজহৰ ৰেকৰ্ডত গাফিলতিৰ বাবে নদীৰ উৎসক নলা হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, যাৰ ফলত প্ৰশাসনিক অৱহেলাৰ বলি হৈছে।

বিলাসপুৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ ৰমেশ সিনহাৰ বিভাগীয় বিচাৰপীঠে ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত ছত্তীশগড়ৰ ১৯খন নদীৰ উৎস সুৰক্ষা আৰু ৰাজহৰ অভিলেখ শুধৰণিৰ ক্ষেত্ৰত কঠোৰ স্থিতি আৰম্ভ কৰিছিল আৰু অবিৰতভাৱে অব্যাহত আছে। ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত অধিবক্তা অৰবিন্দ শুক্লা আৰু ৰামনিৱাস তিৱাৰীয়ে দাখিল কৰা জনস্বাৰ্থৰ গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি আদালতে প্ৰথমে ছত্তীশগড়ৰ ডাঙৰ ডাঙৰ নদীৰ উৎস ৰাজহৰ ৰেকৰ্ডত নলা হিচাপে লিপিবদ্ধ হোৱাক লৈ গুৰুতৰ অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰিছিল। এই সময়ছোৱাতে আদালতে প্ৰথমে ৰাজ্য চৰকাৰক এখন উচ্চ পৰ্যায়ৰ কমিটী গঠনৰ নিৰ্দেশ দিছিল। চৰকাৰে যেতিয়া এই কমিটীত কেৱল প্ৰশাসনিক বিষয়া (সচিব)ক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল, তেতিয়া আদালতে পুনৰ তীব্ৰ আপত্তি কৰিছিল।

আদালতৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি ২০২৬ চনৰ ১১ মাৰ্চত মুখ্য সচিবৰ অধ্যক্ষতাত এখন পৰ্যালোচনা বৈঠক আহ্বান কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত আদালতে চৰকাৰক ২০২৬ চনৰ ৭ মে’ৰ ভিতৰত নতুন শপতনামা দাখিল কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে, য’ত পৰিৱেশবিদ, ভূতত্ত্ববিদ, আৰু কমিটীত থকা জল বিশেষজ্ঞসকলো অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২৬ চনৰ মে’ মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত হোৱা শুনানিৰ সময়ত উচ্চ ন্যায়ালয়ে অৰ্পা, খাৰুণ, শিৱনাথৰ দৰে নদীৰ বিষক্ৰিয়াৰ ওপৰত কঠোৰ স্থিতি গ্ৰহণ কৰি ইয়াক প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ “প্ৰণালীবদ্ধ বিফলতা” বুলি অভিহিত কৰে।

আদালতৰ এই আপত্তিৰ পিছতে মুখ্য সচিবৰ অধ্যক্ষতাত গঠিত ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ কমিটীখন আৰু কেৱল চৰকাৰী বিষয়াৰে গঠিত নহ’ব৷ এতিয়া ই এজন পৰিৱেশবিদ, ভূতত্ত্ববিদ, জলবিজ্ঞানী, আৰু পৰিৱেশ প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ প্ৰতিনিধিৰ দায়িত্ব দিয়ে।

------------------

হিন্দুস্থান সমাচাৰ / অৰৱিন্দ