নতুন দিল্লী, ৩০ জুন (হি.স.)। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মানসিক স্বাস্থ্য আৰু উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানসমূহত আত্মহত্যাৰ ক্ৰমবৰ্ধমান প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় টাস্ক ফ’ৰ্চে ২০২৫ চনৰ মে’ মাহৰ পৰা ১০খন ৰাজ্যৰ ৩০খন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান পৰিদৰ্শন কৰিছে । লিংগ বৈষম্য, বিশেষভাৱে সক্ষম ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, এছ টি আৰু অ'বিচি ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, মানসিক স্বাস্থ্য, আৰু আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হোৱা সমস্যা।
শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ে মঙলবাৰে এক বিবৃতিত কয় যে এই ভ্ৰমণ আৰু পৰামৰ্শৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিভিন্ন অঞ্চল আৰু প্ৰতিষ্ঠানৰ বাস্তৱ জগতৰ পৰিস্থিতি বুজি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মানসিক স্বাস্থ্যৰ বাবে এক সৰ্বাংগীন আৰু বহুবিষয়ক নীতি প্ৰস্তুত কৰা।
মন্ত্ৰালয়ৰ তথ্য অনুসৰি এই পৰ্যন্ত চলি থকা অন্তৱৰ্তীকালীন প্ৰতিবেদন আৰু অধ্যয়নত কেইবাটাও গুৰুতৰ প্ৰত্যাহ্বান উন্মোচিত হৈছে। উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ আত্মহত্যাৰ কাৰণ কেৱল মানসিক স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাই নহয়, শৈক্ষিক চাপ, জাতি-লিংগ বৈষম্য, আৰ্থিক অসুবিধা, সামাজিক বিচ্ছিন্নতা, পৰিয়ালৰ আশা, পৰ্যাপ্ত প্ৰতিষ্ঠানিক সহায়ৰ অভাৱ, মানসিক স্বাস্থ্য সেৱাৰ সীমিত সুবিধা আদি বিভিন্ন কাৰকৰ বাবেও জগৰীয়া কৰা হয়।
প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে দেশৰ প্ৰায়বোৰ উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানত পূৰ্ণকালীন মানসিক স্বাস্থ্য বিশেষজ্ঞৰ অভাৱ। সমীক্ষাত অংশগ্ৰহণ কৰা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ৭০ শতাংশতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানত পূৰ্ণকালীন মানসিক স্বাস্থ্য সেৱা প্ৰদানকাৰী নাছিল। ২০ শতাংশতকৈও কম লোকে মানসিক স্বাস্থ্য বিশেষজ্ঞৰ সৈতে আনুষ্ঠানিক সমন্বয় স্থাপন কৰিছিল, আনহাতে চাৰি শতাংশতকৈও কম লোকে আত্মহত্যাৰ আশংকাক মোকাবিলা কৰাৰ বাবে প্ৰট’কল স্থাপন কৰিছিল । প্ৰায় ৪৫ শতাংশ প্ৰতিষ্ঠানে বিগত ১৮ মাহত অধ্যাপকৰ বাবে সংবেদনশীলতা প্ৰশিক্ষণ দিয়া নাছিল ।
প্ৰতিবেদন অনুসৰি, সমীক্ষাত অংশগ্ৰহণ কৰা ২.৪৩ লাখতকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ৩৪ শতাংশই কেম্পাছত বিচ্ছিন্ন অনুভৱ কৰা বুলি কোৱাৰ বিপৰীতে ১৫ শতাংশই যোৱা ছমাহত দীৰ্ঘদিন ধৰি অত্যন্ত মানসিক চাপ, হতাশা বা উদ্বেগ অনুভৱ কৰা বুলি কয়। ৯ শতাংশ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বিগত এটা বছৰত সঘনাই আত্মহত্যাৰ চিন্তা কৰা বুলি স্বীকাৰ কৰিছে ।
টাস্ক ফ’ৰ্চৰ প্ৰতিষ্ঠানিক ভ্ৰমণৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে কঠোৰ উপস্থিতিৰ নিয়ম, অত্যধিক শৈক্ষিক চাপ, অধ্যাপকৰ অভাৱ, পলমকৈ বৃত্তি, অভিযোগ নিৰাময়ৰ ব্যৱস্থা অকাৰ্যকৰী, জাতি আৰু লিংগ বৈষম্য, হোষ্টেলৰ দুৰ্বল অৱস্থা, আৰু অপৰ্যাপ্ত পৰামৰ্শ সেৱা আদি বিষয়সমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে । প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বহু প্ৰতিষ্ঠানত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ অভিযোগৰ ব্যৱস্থা কেৱল আনুষ্ঠানিকতাত পৰিণত হৈছে, যাৰ ফলত প্ৰশাসনৰ প্ৰতি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ আস্থা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে ।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ আত্মহত্যাৰ তথ্যৰ বাবে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু সংহত ৰাষ্ট্ৰীয় তথ্য ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা, প্ৰতিখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানত এক ফলপ্ৰসূ আৰু পূৰ্ণকালীন মানসিক স্বাস্থ্য সমৰ্থন ব্যৱস্থা নিশ্চিত কৰা, প্ৰশিক্ষিত পৰামৰ্শদাতা নিযুক্তি দিয়া, আত্মহত্যাৰ আশংকাৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ মানক পৰিচালনা পদ্ধতি (এছ অ’ পি) ৰূপায়ণ কৰা আৰু মানসিক স্বাস্থ্যৰ বিষয়সমূহৰ ওপৰত অধ্যাপক আৰু অশিক্ষক কৰ্মচাৰীক সংবেদনশীল কৰা আদি অন্তৱৰ্তীকালীন পৰামৰ্শও প্ৰদান কৰা হৈছে।
প্ৰতিবেদনত অভিযোগ নিৰাময় ব্যৱস্থাক অধিক ফলপ্ৰসূ, স্বচ্ছ আৰু ছাত্ৰ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ কৰি তোলাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে, বৈষম্য প্ৰতিৰোধৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠানিক জবাবদিহিতা বৃদ্ধি কৰা, আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰাপদ পৰিৱেশত তেওঁলোকৰ উদ্বেগ উত্থাপন কৰিবলৈ অধিক মঞ্চ প্ৰদান কৰা । ইয়াৰ উপৰিও ছাত্ৰ-শিক্ষকৰ যোগাযোগ শক্তিশালী কৰা, মেণ্টৰশ্বিপ ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰা, বৈচিত্ৰ্য আৰু অন্তৰ্ভুক্তিক প্ৰসাৰ কৰা, আৰু মানসিক স্বাস্থ্য সেৱাক প্ৰতিষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে।
উল্লেখযোগ্য যে উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ আত্মহত্যাৰ ঘটনা বৃদ্ধি পোৱাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ২০২৫ চনৰ ২৪ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ ন্যায়াধীশ এছ ৰবীন্দ্ৰ ভাটৰ অধ্যক্ষতাত ৰাষ্ট্ৰীয় টাস্ক ফ’ৰ্চ গঠন কৰে । টাস্ক ফ’ৰ্চৰ দায়িত্ব হৈছে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ আত্মহত্যাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ চিনাক্ত কৰা, বৰ্তমানৰ আইন আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক ব্যৱস্থাসমূহ পৰ্যালোচনা কৰা, আৰু ফলপ্ৰসূ প্ৰতিৰোধ আৰু জবাবদিহিতা নিশ্চিত কৰিবলৈ সংস্কাৰৰ পৰামৰ্শ দিয়া । ২০২৬ চনৰ ২৭ মে’ তাৰিখে দিয়া আদেশত আদালতে টাস্ক ফ’ৰ্চক ২০২৬ চনৰ ৩১ অক্টোবৰৰ ভিতৰত চূড়ান্ত প্ৰতিবেদন দাখিল কৰিবলৈ সময় দিছে ।
------------
হিন্দুস্থান সমাচাৰ / অৰৱিন্দ
