মুম্বাই, ০৮ জানুৱাৰী (হি.স.)। মহাৰাষ্ট্ৰৰ পুনেৰ প্ৰখ্যাত বিজ্ঞানী তথা পৰিৱেশ বিজ্ঞানী ডাঃ মাধৱ গাডগিল (৮২)ৰ যোৱা নিশা পুনেৰ ডাঃ শিৰীশ প্ৰয়াগ চিকিৎসালয়ত মৃত্যু হয়। যোৱা কিছুদিন ধৰি চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ আছিল। এই তথ্য বৃহস্পতিবাৰে তেওঁৰ পুত্ৰ সিদ্ধাৰ্থ গাডগিলে প্ৰদান কৰে।
পৰিৱেশ বিজ্ঞানী ড° গাডগিলক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিৱেশ চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু তেওঁক ভূমি পুত্ৰ বুলিও জনা গৈছিল। গোটেই জীৱন ভাৰতৰ পৰিৱেশ, বিশেষকৈ পশ্চিম ঘাটৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবে তেওঁ কাম কৰিছিল। মাধৱ গাডগিলে প্ৰথমে প্ৰশাসনক সকীয়াই দিছিল যে পশ্চিম ঘাটত চলি থকা উন্নয়নমূলক কামে ঘাটৰ জীৱ-জন্তু আৰু উদ্ভিদ আৰু সামগ্ৰিক পৰিৱেশ ভাৰসাম্যৰ প্ৰতি ডাঙৰ ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিব পাৰে।
পৰিৱেশ বিজ্ঞানী ড০ গাডগিলে ২০১১ চনত প্রস্তুত কৰা গাডগিল প্রতিবেদনে উন্নয়নৰ স্বার্থত পৰিৱেশৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতি কৰিবলৈ সদায় সাজু থকা মানসিকতাৰ কঠোৰ বাস্তৱতাক উন্মোচন কৰা এক দাপোন আছিল ৷ ভাৰতৰ পৰিৱেশ বিষয়ত ড০ মাধৱ গাডগিলৰ অৱদানৰ কথাও ৰাষ্ট্ৰসংঘই লক্ষ্য কৰে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচী (UNEP)ৰ দ্বাৰা ২০২৪ চনৰ চেম্পিয়ন অৱ দ্য আৰ্থ বঁটাৰে সন্মানিত হয় গাডগিলক। ড° গাডগিলক প্ৰশংসা কৰি ইউএনপিইৰ এক বিবৃতিত কোৱা হৈছে যে, ছয় দশকৰ বৈজ্ঞানিক কেৰিয়াৰত ড° মাধৱ গাডগিলৰ যাত্ৰাই তেওঁক হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ হলৰ পৰা ভাৰত চৰকাৰৰ উচ্চতম পদবীলৈ লৈ গৈছিল। কিন্তু এই সমগ্ৰ যাত্ৰাত মাধৱ গাডগিলে নিজকে 'জনসাধাৰণৰ বিজ্ঞানী' বুলি গণ্য কৰিছিল।
২০২১ চনত বিজ্ঞানী ড০ গাডগিলে বানপানী আৰু ডাৱৰ বিস্ফোৰণৰ দৰে প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ ওপৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তথ্যসমৃদ্ধ মন্তব্য আগবঢ়াইছিল। তেওঁ কয়, পশ্চিম ঘাটত এইটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে নহয়। বিগত কেইবছৰমানৰ পৰা ইয়াত এনে ঘটনা সংঘটিত হৈ আহিছে। বিগত ৫০ বছৰ ধৰি হিমালয়ত এনেধৰণৰ বানপানী আমি দেখি আহিছো। ১৯৭২ চনত উত্তৰাখণ্ডৰ চিপকো আন্দোলনে আচলতে আলাকনন্দত বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু ভূমিস্খলনৰ ফলত হোৱা বানপানীৰ প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। শেহতীয়াকৈ এইবোৰ ঘটনা বাঢ়ি আহিছে।
হিমালয় হৈছে ভাৰতীয় আৰু ইউৰেছিয়ান প্লেটৰ সংঘৰ্ষৰ ফলত গঠিত উপত্যকাৰ পৰ্বতমালা। তাত থকা ভূমি হিমস্খলন আৰু ভূমিস্খলনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল। ইয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিম ঘাটৰ পৰ্বতমালা আগ্নেয়গিৰিৰ শিলৰ দ্বাৰা গঠিত। ২০১১ চনত ড° গাডগিলৰ অধ্যক্ষতাত পশ্চিম ঘাট বিশেষজ্ঞ সমিতি গঠন কৰা হয়। এই কমিটীয়ে পশ্চিম ঘাটৰ ১২৯,০৩৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ সমগ্ৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল বুলি ঘোষণা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল কাৰণ এই অঞ্চলটো বনাঞ্চলৰে ভৰি আছিল আৰু ইয়াত বহুতো বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতিৰ বাসস্থান আছিল। এই প্ৰতিবেদনক সমালোচনা কৰি একাংশ ৰাজ্যই এই নিষেধাজ্ঞা ভুল বুলি যুক্তি দিছিল। তিনি বছৰৰ পাছত বিজ্ঞানী কে কস্তুৰীৰংগনৰ অধ্যক্ষতাত আন এখন সমিতি গঠন কৰা হয়। এই কমিটীয়ে এই শতকৰা হাৰ ৭৫ শতাংশৰ পৰা ৫০ শতাংশলৈ হ্ৰাস কৰিলে। অৱশ্যে এই প্ৰতিবেদন এতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যকৰী হোৱা নাই।
हिन्दुस्थान समाचार / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া
