ৱাশ্বিংটন, ০৭ জানুৱাৰী (হি.স.)। আমেৰিকাৰ প্ৰধান বিদেশী চোৰাংচোৱা সেৱা কেন্দ্ৰীয় চোৰাংচোৱা সংস্থাৰ প্ৰাক্তন বিষয়া এলড্ৰিচ এমেছৰ সোমবাৰে ফেডাৰেল কাৰাগাৰ (মেৰিলেণ্ডৰ কাম্বাৰলেণ্ডৰ ফেডাৰেল কাৰেকচনেল ইনষ্টিটিউচন)ত মৃত্যু হয়। ৰাছিয়াৰ বাবে চোৰাংচোৱাগিৰি কৰাৰ অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত হোৱা এমেছৰ ৮৪ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।

আমেৰিকাৰ ব্যুৰো অৱ প্ৰিজনছৰ এগৰাকী মুখপাত্ৰই জনোৱা মতে, এলড্ৰিচ এমেছে ৩১ বছৰ ধৰি চিআইএত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৮৫ চনৰ পৰা ১৯৯৪ চনলৈকে আমেৰিকাৰ চোৰাংচোৱাৰ তথ্যৰ বিনিময়ত মস্কোৰ পৰা ২৫ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰৰ ধন লাভ কৰা বুলি স্বীকাৰ কৰিছিল। তেওঁ ছোভিয়েট ইউনিয়ন আৰু পিছলৈ ৰাছিয়াৰ বাবে চোৰাংচোৱাগিৰি কৰিছিল। আনকি পেৰ’লৰ বাবেও এমেছ যোগ্য নাছিল।

চিবিএছ নিউজ আৰু চিএনএনৰ বাতৰি অনুসৰি চোৰাংচোৱাগিৰিৰ বাবে কুখ্যাত এমেছে ১০০ৰো অধিক চোৰাংচোৱা অভিযান বিপন্ন কৰিছিল। দোষ স্বীকাৰ কৰি এমেছে চিআইএ আৰু অন্যান্য আমেৰিকা আৰু বিদেশী সেৱাক প্ৰায় সকলো ছোভিয়েট এজেণ্টৰ তথ্য প্ৰদান কৰা বুলি স্বীকাৰ কৰে। আমেৰিকাৰ প্ৰতিৰক্ষা বিভাগৰ মতে, এমেছে ১০ জন এজেণ্টৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰে কমেও ৯ জন এজেণ্টক ফাঁচী দিয়া হৈছিল।

১৯৪১ চনত উইচকনচিনৰ ৰিভাৰ ফল্ছত জন্মগ্ৰহণ কৰা এমেছে শৈশৱৰ কিছু অংশ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত কটায়। তেওঁৰ পিতৃয়ে দক্ষিণ-পূব এছিয়াত চিআইএৰ বাবেও কাম কৰিছিল। চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ত এটা ক্লাছত ব্যৰ্থ হোৱাৰ পিছত ১৯৬২ চনত এমেছে চিআইএত কেৰাণী হিচাপে যোগদান কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ জৰ্জ ৱাশ্বিংটন বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে, ১৯৬৭ চনত ইতিহাসত ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৬৯ চনত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁৰ পত্নীয়েও চিআইএত কাম কৰিছিল।

১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৩ চনলৈকে মেক্সিকো চহৰতো কাম কৰিছিল এমেছে ৰোজাৰিয়াক লগ পাইছিল। কলম্বিয়াৰ দূতাবাসৰ এগৰাকী বিষয়া আছিল। এমেছে তেওঁক বিয়া কৰাইছিল। ইয়াৰ পিছত এমেছক কাউণ্টাৰ ইনটেলিজেন্স ডিভিজনৰ ছোভিয়েট শাখাৰ মুৰব্বী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। প্ৰথম পত্নীক বিবাহ বিচ্ছেদ কৰাৰ পিছত তেওঁ গভীৰ ঋণত পৰিল। ইয়াক অতিক্ৰম কৰিবলৈ তেওঁ ১৯৮৫ চনত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ চোৰাংচোৱা সংস্থা কেজিবিৰ বিষয়াসকলৰ সৈতে যোগাযোগ কৰে। ৫০,০০০ ডলাৰ লাভ কৰাৰ লগে লগে তেওঁ কেজিবিক চিআইএৰ এজেণ্টৰ তালিকা প্ৰদান কৰে, যিটো পদক্ষেপে আমেৰিকাক স্তম্ভিত কৰি তুলিছিল।

১৯৯৪ চনৰ চেনেটৰ চোৰাংচোৱা সমিতিৰ প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছিল যে কেজিবিয়ে তেওঁক তেওঁৰ সহযোগিতাৰ বিনিময়ত ২০ লাখ ডলাৰতকৈ অধিক ডলাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। তেওঁ আন কেইবাখনো দেশত পদবীত অধিষ্ঠিত হৈছিল। ১৯৯৪ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আৰ্লিংটনত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু মস্কোলৈ আন এক ভ্ৰমণৰ পূৰ্বে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। প্ৰায় দুমাহৰ পাছত এমেছ আৰু তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁলোকৰ চোৰাংচোৱাগিৰিৰ কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত অভিযোগত দোষ স্বীকাৰ কৰে। এমেছৰ পত্নীক পাঁচ বছৰৰ কাৰাদণ্ড বিহা হয়।

তেতিয়া চিআইএৰ সঞ্চালক আৰ জেমছ উলছে কয় যে এমেছ আছিল “নিজৰ দেশৰ প্ৰতি এজন বিপজ্জনক বিশ্বাসঘাতক, যিয়ে আমেৰিকা আৰু পশ্চিমক শীতল যুদ্ধত জয়ী হোৱাত সহায় কৰা বহু লোকক হত্যা কৰিছিল।” গ্ৰেপ্তাৰৰ পিছত নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত এমেছে আন পক্ষৰ বাবে চোৰাংচোৱাগিৰি আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ বিষয়ে ব্যাখ্যা কৰি কয় যে ধনেই ইয়াৰ মূল কাৰণ।

हिन्दुस्थान समाचार / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া