কাঠমাণ্ডু, ১৬ ছেপ্টেম্বৰ (হি.স.)। ৰাছুৱাৰ ভোটেকোছি নদীত হোৱা ভয়াৱহ বানপানীৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তি আৰু প্ৰমাণ সংগ্ৰহৰ বাবে নেপাল চৰকাৰে সাতজনীয়া বিশেষজ্ঞ অধ্যয়ন সমিতি গঠন কৰিছে।
বুধবাৰে শক্তি, জলসম্পদ আৰু জলসিঞ্চন মন্ত্ৰালয়ে জল নীতি বিশেষজ্ঞ দেৱেশ বেলবাছেৰ অধ্যক্ষতাত এই সমিতিখন গঠন কৰে। সমিতিখনত আছে জল বিশেষজ্ঞ ড° নৰেন্দ্ৰমন শাক্য, হিমবাহ বিজ্ঞানী ড° ৰিজনভক্ত কায়স্থ, ৰিম'ট চেন্সিং বিশেষজ্ঞ ড° উত্তমবাবু শ্ৰেষ্ঠ, ভূতাত্ত্বিক ড° মেঘৰাজ ধীতাল, জলবিদ্যুৎ আন্তঃগাঁথনি বিশেষজ্ঞ ড° হৰি পণ্ডিত আৰু দুৰ্যোগৰ আশংকা হ্ৰাস বিশেষজ্ঞ অনিল পোখাৰেল।
মন্ত্ৰালয়ৰ মুখপাত্ৰ মোহন শাক্যৰ মতে, কমিটীয়ে বানপানীৰ সম্ভাৱ্য উৎসৰ পৰা সমগ্ৰ উপকূলীয় অঞ্চললৈ ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন চলাব। এই অধ্যয়নৰ লক্ষ্য হৈছে ভোটেকোছি বানপানীৰ উৎপত্তি, ইয়াৰ লগত জড়িত হিমালয়ৰ ভূ-বিপদ, ট্ৰেজেক্টৰী, বানপানীত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সম্ভাৱ্য ভূমিকা আদিৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিকভাৱে বিশ্লেষণ কৰা। জল আৰু শক্তি আয়োগৰ সচিবালয়ে উচ্চ হিমালয় অঞ্চলৰ বিভিন্ন ভূতাত্ত্বিক, হিমবাহ আৰু জলবিজ্ঞানৰ বিপদৰ আন্তঃসংযোগৰ ফলত হোৱা সম্ভাৱ্য শৃংখলাবদ্ধ দুৰ্যোগ হিচাপে ভোটেকোছি বানপানীক অধ্যয়ন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। ইয়াৰ ভিত্তিত মন্ত্ৰালয়ে বৈজ্ঞানিক অধ্যয়ন চলোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।
ইয়াৰ পূৰ্বে জল আৰু শক্তি আয়োগৰ সচিবালয়ৰ অধীনস্থ জলবিজ্ঞান আৰু জলসম্পদ গৱেষণা কেন্দ্ৰই প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়ন চলাইছিল। ৰাসুৱাৰ দুৰ্যোগৰ উৎপত্তি ক’ৰ পৰা, কি ভৌতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ কাৰণে, আৰু এই প্ৰক্ৰিয়া কেনেকৈ লেণ্ডে-ভোটেকোছি নদী ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিম্ন অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে, সেইটো নিৰ্ণয় কৰিবলৈ ইয়াত পৰ্যাপ্ত বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা নগ’ল।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনক বানপানীৰ কাৰণ বুলি ঘোষণা কৰাৰ পূৰ্বে সমগ্ৰ ঘটনাটোৰ বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন কৰাটো প্ৰয়োজনীয় বুলি কেন্দ্ৰই পৰামৰ্শ দিছিল। এতিয়া ভূতত্ত্ব, উষ্ণতা, পানীৰ সৈতে জড়িত সকলো দিশ সামৰি এক বিস্তৃত অধ্যয়ন কৰা হ’ব। মুখপাত্ৰ শাক্যই জানিবলৈ দিয়া মতে, ভোটেকোশীৰ বানপানীয়ে ত্ৰিশুলি কৰিড’ৰত প্ৰভাৱ পেলাইছে। ভৱিষ্যতে অন্যান্য নদী ব্যৱস্থাত অনুৰূপ দুৰ্যোগে শক্তি মন্ত্ৰালয়ৰ বিভিন্ন আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। এই কাৰণেই মন্ত্ৰালয়ে এই অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিছে।
এই অধ্যয়ন তিনিটা পৰ্যায়ত কৰা হ’ব। প্ৰথম পৰ্যায়ত উচ্চ হিমালয় অঞ্চলৰ পৰা আৰম্ভ কৰি লেণ্ডে-ভোটেকোছি নদী ব্যৱস্থা আৰু উপকূলীয় অঞ্চললৈকে এই পৰিঘটনাৰ কালক্ৰম আৰু ভৌগোলিক ক্ষতিৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা হ’ব। ইয়াৰ দ্বাৰা হিমবাহ, শিল আৰু মাটিৰ ঢালৰ অস্থিৰতা, ভূমিস্খলন, ধ্বংসাৱশেষৰ প্ৰবাহ, নদীৰ প্ৰবাহ, আৰু বানপানীৰ মাজৰ সম্পৰ্ক অধ্যয়ন কৰা হ’ব। দ্বিতীয় পৰ্যায়ত বানপানীৰ তাৎক্ষণিক আৰু অন্তৰ্নিহিত শাৰীৰিক কাৰণ চিনাক্ত কৰা হ’ব। তৃতীয় পৰ্যায়ত বৈজ্ঞানিকভাৱে মূল্যায়ন কৰা হ’ব যে মানুহৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে এই বিপদসমূহৰ সম্ভাৱনা, তীব্ৰতা বা পূৰ্বতে থকা দুৰ্বলতাসমূহৰ ওপৰত কিমান প্ৰভাৱ পেলাইছে।
মন্ত্ৰালয়ৰ তথ্য অনুসৰি বিশেষজ্ঞ সমিতিয়ে সম্ভাৱ্য উৎস স্থানৰ ক্ষেত্ৰ পৰিদৰ্শন কৰিব। বিশদ ফটো আৰু ভিডিঅ’ ৰেকৰ্ড কৰা হ’ব, আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি ড্ৰ’ন আৰু উপগ্ৰহৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰা হ’ব। এই অধ্যয়ন সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ কমিটীক দুমাহৰ সময় দিয়া হৈছে। অধ্যয়নৰ পিছত পোৱা বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণৰ ভিত্তিত শক্তি মন্ত্ৰালয়ে ভোটেকোশীৰ বানপানীৰ প্ৰকৃতি আৰু উৎপত্তি স্পষ্ট কৰি উপযুক্ত বৈজ্ঞানিক নাম দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰিছে।
হিন্দুস্থান সমাচাৰ / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া
