কাঠমাণ্ডু, ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী (হি.স.)। নেপাল আৰু ভাৰতে অপৰাধমূলক বিষয়ত পাৰস্পৰিক আইনী সহায়ৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছে। এই প্ৰথম চুক্তিয়ে সীমা অতিক্ৰম কৰি হোৱা অপৰাধৰ যৌথ তদন্ত আৰু দুয়োখন দেশৰ মাজত প্ৰমাণৰ আদান-প্ৰদানৰ পথ মুকলি কৰিব। বুধবাৰে আইন, ন্যায় আৰু সংসদীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ত এই চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়।

এই চুক্তিত নেপালৰ হৈ আইন মন্ত্ৰালয়ৰ যুটীয়া সম্পাদক বিনোদ কুমাৰ ভট্টৰাই আৰু নেপালত থকা ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰদূত নবীন শ্ৰীবাস্তৱে স্বাক্ষৰ কৰে। এই উপলক্ষে আইন মন্ত্ৰী অনিল কুমাৰ সিনহা, আইন সম্পাদক পৰশ্বৰ ধুংগানা, বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰতিনিধি, ভাৰতীয় দূতাবাসৰ কৰ্মচাৰী উপস্থিত থাকে।

আইন মন্ত্ৰালয়ৰ সম্পাদক ধুংগনাৰ মতে, ভাৰতৰ সৈতে এনে চুক্তি সন্দৰ্ভত আলোচনা দীৰ্ঘদিন ধৰি চলি আছে। এতিয়া ইয়াক চূড়ান্ত কৰা হৈছে। তেওঁ কয় যে অপৰাধমূলক বিষয়ত দুয়োখন দেশৰ মাজত পাৰস্পৰিক আইনী সহায়ৰ বিনিময়ৰ উদ্দেশ্যে এই চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছে।

এই চুক্তিত যোৱা বছৰৰ ১৭ অক্টোবৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী সুশীলা কাৰ্কীৰ অধ্যক্ষতাত অনুষ্ঠিত মন্ত্ৰী পৰিষদৰ বৈঠকত অনুমোদন জনোৱা হৈছিল। ধুংগনাই বুজাই দিলে যে ইয়াত সীমা অতিক্ৰম কৰা অপৰাধৰ যৌথ তদন্তৰ লগতে প্ৰমাণ বিনিময়ৰ ব্যৱস্থা আছে। তেওঁ কয়, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধৰ যৌথ তদন্তৰ ব্যৱস্থাও কৰা হৈছে। এই চুক্তি অপৰাধ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত দুয়োখন দেশৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰমাণিত হ'ব। সাংবিধানিক বিধান অনুসৰি সংসদক অৱগত কৰাৰ পিছত এনে চুক্তি বলবৎ হয়।

সচিব ধুংগনাৰ মতে, এই চুক্তিয়ে নেপালত বিত্তীয় অপৰাধ হ্ৰাস কৰাৰ লগতে তদন্ত, বিচাৰ, ন্যায়িক সিদ্ধান্ত অধিক ফলপ্ৰসূ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে প্ৰমাণিত হ’ব। মন্ত্ৰালয়ৰ বিষয়াসকলে কয় যে ইয়াৰ দ্বাৰা শেহতীয়াকৈ সংগঠিত অপৰাধ, ধন সৰবৰাহ, আৰু সন্ত্ৰাসবাদী কাৰ্যকলাপত আৰ্থিক বিনিয়োগৰ বৃদ্ধি নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পাৰস্পৰিক মূল্যায়নৰ ক্ষেত্ৰতো ইতিবাচক সহযোগিতা লাভ কৰিব।

চুক্তি অনুসৰি যদি কোনো ব্যক্তিক অপৰাধমূলক গোচৰত উপস্থাপন কৰা সম্ভৱ নহয়, তেন্তে প্ৰমাণ, শপতনামা, আৰু বক্তব্য লিপিবদ্ধ কৰা হ’ব, প্ৰমাণ সংগ্ৰহ কৰা হ’ব, জাননী প্ৰেৰণ কৰা হ’ব, আৰু অন্যান্য তথ্য তদন্তৰ বাবে বিনিময় কৰা হ’ব। তদন্তৰ অধীনত থকা নেপালী নাগৰিকৰ দ্বাৰা ভাৰতত বিত্তীয় লেনদেন হ’লে বেংকৰ সবিশেষ এতিয়া সহজে লাভ কৰিব পৰা যাব। পূৰ্বে অপৰাধমূলক তদন্তত সহযোগিতাৰ বাবে সুনিৰ্দিষ্ট চুক্তি বা ব্যৱস্থাৰ অভাৱে দুয়োখন দেশৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী বিষয়াসকলৰ বাবে অসুবিধাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।

১৯৫৩ চনত নেপাল আৰু ভাৰতৰ মাজত প্ৰত্যাৰ্পণ চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল।সেই সন্ধিৰ অধীনত ভাৰতে এই প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰিছে। অপৰাধ সংঘটিত কৰি নেপাললৈ পলায়ন কৰা সুচা সিঙক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি ভাৰতক গতাই দিয়ে। তেওঁ পঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী চৰ্দাৰ প্ৰতাপ সিং কাইৰনক হত্যা কৰিছিল আৰু আদালতৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত ১৯৬৬ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতীয় নিৰাপত্তা বাহিনীক প্ৰত্যাৰ্পণ কৰিছিল। অসংখ্য বিবাদৰ অন্তত গ্ৰেপ্তাৰৰ প্ৰায় এবছৰৰ পিছতহে নেপালত তেওঁৰ প্ৰত্যাৰ্পণ সম্ভৱ হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰত্যাৰ্পণৰ অভাৱৰ বাবে এই সন্ধি অকাৰ্যকৰী হৈ পৰে।

২০০৩ চনত সচিব পৰ্যায়ৰ প্ৰত্যাৰ্পণ চুক্তিও স্বাক্ষৰিত হৈছিল যদিও চৰকাৰী অনুমোদনৰ অভাৱত বলবৎ হ’ব পৰা নাছিল। প্ৰত্যাৰ্পণ চুক্তিৰ অভাৱত দুয়োখন দেশে অনানুষ্ঠানিকভাৱে অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ আদান-প্ৰদান অব্যাহত ৰাখিছে, যাৰ ফলত অপ্ৰয়োজনীয় বিবাদৰ সৃষ্টি হৈছে।

हिन्दुस्थान समाचार / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া