কাঠমাণ্ডু, ০২ মাৰ্চ (হি.স.)। মধ্যপ্ৰাচ্যত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সংঘাতৰ প্ৰত্যক্ষ আৰু পৰোক্ষ প্ৰভাৱ নেপালী অৰ্থনীতিত পৰিব বুলি আশংকা কৰা হৈছে। এই অঞ্চলত ১৭ লাখতকৈ অধিক নেপালী কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰিছে। সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ তথ্য অনুসৰি তাত এজন নেপালী নাগৰিকৰো মৃত্যু হৈছে। বিশেষজ্ঞসকলে কয় যে ইয়াৰ ফলত নেপালী জীৱন আৰু অৰ্থনীতিত নিঃসন্দেহে প্ৰভাৱ পৰিব।

আমদানি নিৰ্ভৰশীল আৰু বিদেশী নিয়োজিত অৰ্থনীতিৰ বাবে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাতে নেপালৰ অৰ্থনীতিত বহুমুখী প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। নেপালৰ অৰ্থনীতিৰ এক প্ৰধান উৎস হিচাপে পৰিগণিত হোৱা ৰেমিটেন্স বিদেশী কৰ্মসংস্থাপনৰ জৰিয়তে দেশলৈ প্ৰবাহিত হয়।

উপসাগৰীয় দেশসমূহ নেপালৰ বাবে এক প্ৰধান শ্ৰমিক গন্তব্যস্থান হৈ আহিছে। নেপাল ৰাষ্ট্ৰ বেংকৰ ২০২৫ চনৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি বিদেশত নিয়োজিত নেপালী শ্ৰমিকৰ ৫৮.৯ শতাংশই চৌদি আৰব, ডুবাই, কাটাৰকে ধৰি উপসাগৰীয় দেশসমূহত কৰ্মৰত।

অৰ্থনীতিবিদ ড° কেশৱ আচাৰ্যই কয় যে নেপালৰ প্ৰধান শ্ৰমিক গন্তব্য অঞ্চলত সংঘাতৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ অৰ্থনীতিত পৰিব। তেওঁ কয় যে উপসাগৰীয় দেশসমূহৰ পৰা ৰেমিটেন্সৰ অধিকাংশই আহে, আৰু যদি যুদ্ধখন দীঘলীয়া হয় তেন্তে ৰেমিটেন্স হ্ৰাস পোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰবল।

তেওঁ সকীয়াই দিয়ে যে যদিহে ৰেমিটেন্স সংকুচিত হয় তেন্তে নেপালৰ অৰ্থনীতি নেতিবাচক দিশলৈ যাব পাৰে। বৰ্তমান নেপালৰ অৰ্থনীতিৰ মূল্য প্ৰায় ৬১ ট্ৰিলিয়ন ৭ বিলিয়ন টকা, ইয়াৰে ২৫ শতাংশতকৈ অধিক ৰেমিটেন্স। যোৱা বিত্তীয় বৰ্ষত নেপালে ১৭ ট্ৰিলিয়ন ২৩ বিলিয়ন ২৭ কোটি টকা ৰেমিটেন্স লাভ কৰিছিল।

ড° আচাৰ্যৰ মতে, যদি ৰেমিটেন্স বন্ধ হৈ যায়, তেন্তে তেওঁলোকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল পৰিয়ালৰ খৰচৰ ক্ষমতা হ্ৰাস পাব। ইতিমধ্যে মন্থৰ অৰ্থনীতিত ৰেমিটেন্স হ্ৰাস পালে অৰ্থনৈতিক সংকোচনৰ আশংকা বৃদ্ধি পাব। তেওঁৰ অনুমান অনুসৰি উপসাগৰীয় দেশসমূহৰ পৰা ৰেমিটেন্স ৫ শতাংশ বন্ধ হ’লেও জিডিপি ঋণাত্মক হ’ব পাৰে।

শ্ৰম বিশেষজ্ঞ ডাঃ গণেশ গুৰুঙে কয় যে উপসাগৰীয় দেশসমূহত যুদ্ধ চলি থাকিলে নেপাললৈ দৈনিক ৰেমিটেন্সৰ প্ৰভাৱ পৰিব। তেওঁৰ মতে, যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে সংশ্লিষ্ট দেশ আৰু নেপালী দূতাবাসে নাগৰিকসকলক সুৰক্ষিত স্থানত থাকিবলৈ আহ্বান জনায়। ফলস্বৰূপে উদ্যোগসমূহ বন্ধ হোৱাৰ ফলত আয়ৰ উৎসসমূহত প্ৰভাৱ পৰিব আৰু ৰেমিটেন্স হ্ৰাস পাব।

ইফালে মধ্যপ্ৰাচ্য আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ কঠিন পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি নেপাল চৰকাৰে ছৌদি আৰব, সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী (ইউ এ ই), কাটাৰ, কুৱেইট, বাহৰেইন, ওমান, ইৰাক, য়েমেন, জৰ্ডান, লেবানন, তুৰস্ক, ইজৰাইলকে ধৰি ১২খন দেশত বহিঃৰাজ্যত কৰ্মসংস্থাপনৰ বাবে শ্ৰমিকৰ অনুমোদন সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰি দিছে।

উপসাগৰীয় দেশসমূহক বিশ্বৰ তেল মজুতৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বিশ্বৰ পেট্ৰলিয়ামৰ চাহিদাৰ প্ৰায় এক তৃতীয়াংশ এই দেশসমূহৰ পৰাই আহে। অৰ্থনীতিবিদ ড০ কেশৱ আচাৰ্যৰ মতে, যেতিয়া তেল উৎপাদনকাৰী দেশসমূহে যুদ্ধত লিপ্ত হয়, তেতিয়া পেট্ৰলিয়ামৰ যোগানত ব্যাঘাত জন্মে, যাৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত মূল্যবৃদ্ধি হয়।

তেওঁলোকে কয় যে যেতিয়া যোগানে চাহিদা পূৰণ নকৰে তেতিয়া বিশ্বজুৰি তেলৰ মূল্য বৃদ্ধি পায়। এই বৃদ্ধি পোৱা তেলৰ মূল্যই পৰিবহণ ব্যয় বৃদ্ধি কৰে, যাৰ ফলত সকলো সামগ্ৰীৰ মূল্যত প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ পৰে আৰু ব্যাপক মুদ্ৰাস্ফীতিৰ সৃষ্টি হয়।

নেপাল ৰাষ্ট্ৰ বেংকৰ তথ্য অনুসৰি চলিত বিত্তীয় বৰ্ষৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুত আছিল ৩২,৪২৪,৫০০,০০০ টকা।

বিশেষজ্ঞসকলে কয় যে তেলৰ মূল্য বৃদ্ধিয়ে নেপালৰ আমদানি ব্যয় বৃদ্ধি কৰিব আৰু দুৰ্বল ৰপ্তানিয়ে বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুতৰ ওপৰত হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিব। বৰ্তমান বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুত সন্তোষজনক অৱস্থাত আছে যদিও যদিহে ৰেমিটেন্স হ্ৰাস পায় আৰু বাণিজ্যিক ঘাটি বহল হয় তেন্তে বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুত সংকুচিত হ’ব পাৰে, যাৰ ফলত দেশৰ অৰ্থনীতি আৰু অধিক জটিল হৈ পৰিব পাৰে।

বৰ্তমানৰ যুদ্ধই অৰ্থনীতিত যথেষ্ট অৰিহণা যোগোৱা নেপালৰ পৰ্যটন খণ্ডতো প্ৰভাৱ পেলোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।

নেপাল অসামৰিক বিমান পৰিবহণ কৰ্তৃপক্ষৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক প্ৰধান ৰাজ কুমাৰ ছেত্ৰীয়ে কয় যে উপসাগৰীয় দেশসমূহৰ যুদ্ধই নেপালৰ পৰ্যটন ব্যৱসায়তো প্ৰভাৱ পেলাব। তেওঁৰ মতে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ দেশসমূহ নেপাললৈ অহা পৰ্যটক আৰু বিদেশ ভ্ৰমণ কৰা নেপালী নাগৰিকৰ বাবে প্ৰধান ট্ৰেনজিট পথ। কাটাৰ এয়াৰৱেজ, টাৰ্কিছ এয়াৰলাইন্স, ফ্লাই ডুবাই, ওমান এয়াৰ, এয়াৰ আৰব, এমিৰেটছৰ দৰে বিমান সংস্থাসমূহে এই দেশসমূহৰ পৰা চলাচল কৰে।

তেওঁ কয় যে যুদ্ধৰ বাবে এই দেশসমূহৰ বিমানবন্দৰসমূহ বন্ধ হৈ আছে। যুদ্ধ অব্যাহত থাকিলে নিৰাপত্তাহীনতাৰ বাবে পৰ্যটকসকলে যাত্ৰা কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ কৰিব। ট্ৰেনজিট পথত বিমান সেৱা হ্ৰাস পালে অন্য পথেৰে নেপাললৈ যোৱাটো অধিক ব্যয়বহুল হ’ব।

हिन्दुस्थान समाचार / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া