কাঠমাণ্ডু, ০৮ নৱেম্বৰ (হি.স.)। নেপালত যোৱা ২৬ আগষ্টত হোৱা ভোটেকোশী-ত্ৰিশুলি বানত ২৪৬৫ জন লোকক নিৰুদ্দেশ ঘোষণা কৰাৰ প্ৰথম পৰ্যায় আৰম্ভ হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ৩১খন জিলাৰ ২২৯৪জন নেপালী নাগৰিক আৰু ৭খন দেশৰ ১৭১জন বিদেশী নাগৰিক। বানত মুঠ ৫,২৮৬ জন লোক নিৰুদ্দেশ হোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে, য’ত ৬৩৬ জন বিদেশী নাগৰিক। বাকী থকা নিৰুদ্দেশ হোৱা লোকসকলৰ সবিশেষ লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকক মৃত ঘোষণা কৰাৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কাম আৰম্ভ কৰা হ’ব।
ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা কৰ্তৃপক্ষই ৩২খন জিলাৰ পৰা নিৰুদ্দেশ হোৱা লোকৰ সবিশেষ লাভ কৰা বুলি উল্লেখ কৰিছে। কৰ্তৃপক্ষৰ মুখপাত্ৰ ৰাম বাহাদুৰ কে চিৰ মতে, মানং জিলাত এতিয়ালৈকে কোনো লোক নিৰুদ্দেশ হোৱা নাই।
দেওবাৰে কৰ্তৃপক্ষই ৰাজহুৱা জাননী জাৰি কৰি কয় যে যদি নিৰুদ্দেশ হোৱা ব্যক্তিজন জীয়াই আছে বা স্থান পোৱা গৈছে তেন্তে তেওঁলোকে বা তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যই সাত দিনৰ ভিতৰত দাবী দাখিল কৰিব পাৰিব। সবিশেষৰ যিকোনো ভুল শুধৰণি কৰিব পৰা যাব বুলিও জাননীখনত উল্লেখ কৰা হৈছে। যদিহে নিৰ্ধাৰিত সাত দিনৰ ভিতৰত কোনো দাবী পোৱা নাযায়, তেন্তে কৰ্তৃপক্ষৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিৰ বৈঠকত পৰামৰ্শ দিয়া হ’ব, আৰু তাৰ পিছত মন্ত্ৰী পৰিষদে ব্যক্তিজনক মৃত ঘোষণা কৰিব।
মুখপাত্ৰ কেচিৰ মতে, বৰ্তমান কেৱল সেই সবিশেষ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে যাৰ সবিশেষ জিলা দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা সমিতিয়ে নিশ্চিত কৰিছে যে তেওঁলোকৰ স্থায়ী ঠিকনা থকা স্থানীয় সংস্থাটোৰ পৰামৰ্শৰ ভিত্তিত। কেচিয়ে কয় যে, ৩২খন জিলাৰ পৰা নিৰুদ্দেশ হোৱা লোক সন্দৰ্ভত প্ৰতিবেদন পোৱা গৈছে। দাবী দাখিল কৰিবলৈ ৰাজহুৱা জাননী জাৰি কৰা হৈছে। ইয়াৰ পিছত কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিয়ে সিদ্ধান্ত আৰু পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিব, আৰু মন্ত্ৰী পৰিষদে তেওঁলোকক মৃত বুলি ঘোষণা কৰিব। আন জিলাৰ পৰাও প্ৰতিবেদন আহি আছে। দেৱালীৰ পিছত আন এখন ৰাজহুৱা জাননী জাৰি কৰা হ'ব।
বিদেশী নাগৰিকৰ ক্ষেত্ৰত নিজ নিজ দেশৰ দূতাবাসৰ জৰিয়তে কৰ্তৃপক্ষই এই সবিশেষ লাভ কৰিছে। বিদেশী নাগৰিকৰ সবিশেষৰ যিকোনো সংশোধনৰ বাবে সংশ্লিষ্ট পক্ষক বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ কনছুলাৰ বিভাগৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।
প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিৰুদ্দেশ হোৱা লোকক মৃত ঘোষণা কৰাৰ আইনী প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছে নেপালী দুৰ্যোগ সম্পৰ্কীয় কিছুমান আইন সংশোধনৰ বাবে জাৰি কৰা অধ্যাদেশৰ জৰিয়তে, যিটো ২৩ অক্টোবৰত গেজেটত প্ৰকাশ পাইছে। দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা আইন, ২০১৭ৰ ধাৰা ৩৪ৰ পিছত নতুন ধাৰা ৩৪(ক) সংযোজন কৰি এই ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।
নতুন আইনী বিধান অনুসৰি নিৰুদ্দেশ হোৱা ব্যক্তিক দুৰ্যোগত মৃত বুলি ঘোষণা কৰাৰ কৰ্তৃত্ব নেপাল চৰকাৰ অৰ্থাৎ মন্ত্ৰী পৰিষদক ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগৰ আশংকা হ্ৰাস আৰু পৰিচালনা কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিৰ পৰামৰ্শ মতে প্ৰদান কৰা হৈছে। কিন্তু কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিৰ পৰামৰ্শৰ পূৰ্বে দুৰ্যোগত নিৰুদ্দেশ হোৱা নেপালী নাগৰিকৰ সবিশেষ সংশ্লিষ্ট সংস্থাসমূহৰ জৰিয়তে সংকলন কৰি নিৰ্ধাৰিত প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগিব।
ইয়াৰ অধীনত নিৰুদ্দেশ হোৱা ব্যক্তিজনৰ স্থায়ী ঠিকনা থকা স্থানীয় সংস্থাটোৰ পৰামৰ্শ আৰু সংশ্লিষ্ট জিলা দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা সমিতিৰ সিদ্ধান্তকে ধৰি তালিকাখন ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগৰ আশংকা হ্ৰাস আৰু ব্যৱস্থাপনা কৰ্তৃপক্ষলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কৰ্তৃপক্ষই নিৰুদ্দেশ হোৱা লোকসকলৰ সবিশেষ ৰাষ্ট্ৰীয় দৈনিক কাকতত প্ৰকাশ কৰি সাত দিনৰ ভিতৰত দাবী আমন্ত্ৰণ জনাই ৰাজহুৱা জাননী জাৰি কৰে। প্ৰয়োজনীয় সকলো পদ্ধতি সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি নেপাল চৰকাৰে ব্যক্তিজনক মৃত বুলি ঘোষণা কৰিব পাৰে।
পূৰ্বে মুলুকি দেৱানী সংহিতা, ২০১৭ৰ ৪০ নং ধাৰাত ৮০ বছৰৰ ওপৰৰ ব্যক্তিক নিৰুদ্দেশ হোৱাৰ পাঁচ বছৰৰ পিছত, আৰু দুৰ্ঘটনাৰ তিনি বছৰৰ পিছত, বিমান, জাহাজ বা আন বাহনত যাত্ৰা কৰা ব্যক্তিৰ বাবে মৃত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।
তদুপৰি যদি কোনো ব্যক্তি বিনা জাননীত নিৰুদ্দেশ হয় বা কোনো দুৰ্যোগ বা দুৰ্ঘটনাৰ বলি হয় তেন্তে তেওঁলোকৰ পৰিয়ালে ন্যায়িক মৃত্যুৰ ঘোষণাৰ বাবে আদালতৰ কাষ চাপিব পাৰে। নিৰুদ্দেশ বা সন্দেহযুক্ত মৃত্যুৰ তাৰিখ, ঠিকনা, কাৰণ আৰু ভিত্তি লিখিবলৈ আবেদন কৰিব লাগিছিল। আদালতে প্ৰমাণ আৰু উপলব্ধ প্ৰমাণ পৰীক্ষা কৰি ন্যায়িক মৃত্যুৰ ঘোষণা জাৰি কৰিব পাৰে।
-----------------
হিন্দুস্থান সমাচাৰ / অৰৱিন্দ
