ঢাকা, ২২ আগষ্ট (হি.স.)। পাকিস্তান, চৌদি আৰব আৰু তুৰস্কৰ মাজত গঠিত যৌথ প্ৰতিৰক্ষা কাঠামোত যোগদানৰ সম্ভাৱনা সন্দৰ্ভত বাংলাদেশে ইতিবাচক সংকেত দিছে। প্ৰধানমন্ত্ৰী তাৰিক ৰহমানৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা উপদেষ্টা হুমায়ুন কবীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ঢাকাই ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাৰ্থ আৰু পৰিৱৰ্তিত বিশ্ব পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি যিকোনো অৰ্থনৈতিক বা প্ৰতিৰক্ষা কাঠামোত যোগদান কৰাৰ কথা চিন্তা কৰিব পাৰে।

বাংলাদেশী সংবাদ মাধ্যমৰ উদ্ধৃতি দি পাকিস্তানৰ উৰ্দু টেলিভিছন চেনেল দুনিয়া নিউজ আৰু জিঅ’ নিউজে প্ৰকাশ কৰিছে যে ঢাকাই নিজৰ বাংলাদেশ প্ৰথম নীতিৰ অধীনত জাতীয় স্বাৰ্থক সৰ্বোচ্চ অগ্ৰাধিকাৰ দি সুষম বৈদেশিক নীতি গ্ৰহণ কৰিছে।

হুমায়ুন কবীৰৰ মতে, বাংলাদেশে স্বাভাৱিক কূটনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ অংশ হিচাপে পাকিস্তানৰ সৈতে প্ৰাগমেটিক দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্ক শক্তিশালী কৰাৰ বাবে কাম কৰি আছে। দুয়োখন দেশৰ মাজত বাণিজ্য বৃদ্ধি আৰু জনসাধাৰণৰ যোগাযোগ শক্তিশালী কৰাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।

ঢাকাই কয় যে যিকোনো নতুন অৰ্থনৈতিক বা প্ৰতিৰক্ষা সহযোগিতাৰ সিদ্ধান্ত জাতীয় স্বাৰ্থ আৰু পৰিৱৰ্তিত বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু বাণিজ্যিক পৰিৱেশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লোৱা হ’ব।

পশ্চিম এছিয়াত বৃদ্ধি পোৱা উত্তেজনাৰ মাজতে তিনিখন দেশ-পাকিস্তান, চৌদি আৰব আৰু তুৰস্কই ৭ আগষ্টত মক্কা যুটীয়া প্ৰতিৰক্ষা চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে । এই চুক্তিৰ অধীনত এখন সদস্য দেশৰ ওপৰত যিকোনো সশস্ত্ৰ আক্ৰমণক সকলোৰে ওপৰত আক্ৰমণ বুলি গণ্য কৰা হ’ব।

ইৰাণৰ বিৰুদ্ধে আমেৰিকা-ইজৰাইলৰ যুদ্ধৰ পিছত আঞ্চলিক উত্তেজনা বৃদ্ধি পোৱাৰ সময়তে এই চুক্তি কৰা হৈছে। ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই যুদ্ধত উপসাগৰীয় কেইবাখনো দেশ জড়িত হৈ আছে, যাৰ ফলত কৌশলগত হৰমুজ জলদ্বীপৰ মাজেৰে সামুদ্ৰিক যাতায়ত ব্যাহত হৈছে। ইয়াৰ উল্লেখিত উদ্দেশ্য হৈছে তিনিওখন দেশৰ মাজত প্ৰতিৰক্ষা সহযোগিতা আৰু সামূহিক নিৰাপত্তা শক্তিশালী কৰা আৰু আঞ্চলিক শান্তি, নিৰাপত্তা, আৰু স্থিতিশীলতাক প্ৰসাৰ কৰা।

মক্কাত অনুষ্ঠিত যৌথ প্ৰতিৰক্ষা সন্মিলনৰ সময়ত এই চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। এই বৈঠকত চৌদি আৰৱৰ ক্ৰাউন প্ৰিন্স আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী মহম্মদ বিন ছালমান, তুৰ্কীৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ৰেচেপ টাইপ এৰদোগান, পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বাহবাজ শ্বৰীফ উপস্থিত থাকে।

চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰাৰ পিছত তুৰ্কীৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী হাকান ফিডানে ইয়াক নাটোৰ ৫ নং অনুচ্ছেদত সন্নিৱিষ্ট সামূহিক প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ সৈতে কাৰিকৰীভাৱে তুলনা কৰে।কিন্তু তেওঁ স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে এই চুক্তি ইৰাণ বা আন কোনো দেশৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্দেশিত নহয়। তেওঁ লগতে ইংগিত দিয়ে যে ৰাষ্ট্ৰপতি এৰদোগানে এই কাঠামো সম্প্ৰসাৰণ কৰিব বিচাৰে আৰু ইজিপ্তকে ধৰি আন দেশসমূহক সম্ভাৱ্য অংশীদাৰ হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি।

পাকিস্তানৰ উপ-প্ৰধানমন্ত্ৰী তথা বৈদেশিক মন্ত্ৰী ইছহাক দাৰে যোৱা ৯ আগষ্টত কয় যে মক্কা চুক্তিখন ইয়াৰ মূল নীতিসমূহ মানি ল’বলৈ ইচ্ছুক দেশসমূহৰ বাবে মুকলি। তেওঁ কয় যে এই চুক্তিখন প্ৰতিৰক্ষামূলক উদ্দেশ্যৰ বাবে কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা পাকিস্তানৰ বৰ্তমানৰ দ্বিপাক্ষিক বা বহুপক্ষীয় চুক্তিসমূহ বাতিল বা প্ৰভাৱ নপৰে।

বাংলাদেশৰ পৰা শেহতীয়াকৈ অহা সংকেতৰ পিছত মক্কা প্ৰতিৰক্ষা চুক্তিৰ সম্ভাৱ্য সম্প্ৰসাৰণৰ সন্দৰ্ভত আলোচনা তীব্ৰতৰ হ’ব পাৰে। অৱশ্যে এতিয়ালৈকে ঢাকাই এই চুক্তিত অংশগ্ৰহণৰ কথা আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা নাই। তথাপিও দক্ষিণ এছিয়া আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মাজত উদীয়মান নতুন কৌশলগত প্ৰান্তিককৰণৰ ওপৰত মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত হৈছে।

-----------------

হিন্দুস্থান সমাচাৰ / অৰৱিন্দ