নতুন দিল্লী, ১২ আগষ্ট (হি.স.)। দশক দশক ধৰি উজনি গংগাৰ পৰা কাৰ্যতঃ বিলুপ্ত হৈ থকা প্ৰসিদ্ধ ইলছা মাছ পুনৰ উভতি আহিছে। উত্তৰ প্ৰদেশৰ চণ্ডাউলি জিলাৰ টাণ্ডা খুৰদ গাঁৱৰ সমীপত ইলছাৰ আৱিষ্কাৰক গংগাৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, জলজ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য, আৰু নদী নিৰ্ভৰশীল মাছমৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য সাফল্য হিচাপে বিবেচিত হৈছে।
ঐতিহাসিকভাৱে ইলছাই বংগ উপসাগৰৰ পৰা গংগা নদীৰ কাষেৰে বাৰাণসী, প্ৰয়াগৰাজ আৰু ইয়াৰ বাহিৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। কিন্তু ১৯৭৫ চনত ফাৰাক্কা বেৰেজ আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে ইয়াৰ প্ৰব্ৰজন পথত যথেষ্ট ব্যাঘাত জন্মে, যাৰ ফলত মধ্য আৰু ওপৰৰ গংগাত হিলছাৰ জনসংখ্যা তীব্ৰভাৱে হ্ৰাস পায়।
ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদ (আইচিএআৰ) - চেণ্ট্ৰেল ইনলেণ্ড ফিচাৰিজ ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট, বেৰেকপুৰ, আৰু নেচনেল মিছন ফৰ ক্লিন গংগাই ২০১৯ চনত হিলছাৰ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰ্বাসনৰ বাবে এক দীৰ্ঘম্যাদী কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰে। এই কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ২০২৬ চনৰ জুন মাহৰ ভিতৰত ৩.৮৫ লাখতকৈ অধিক কিশোৰ আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক হিলছা নদীত মুকলি কৰি দিয়া হৈছে।ইয়াৰ লগে লগে ৪০ লাখতকৈ অধিক নিষিক্ত কণী গংগাত মুকলি কৰি দিয়া হৈছে।
কেন্দ্ৰটোৱে জনোৱা মতে, হেচাৰীত উৎপাদিত প্ৰায় ৯.৪ লাখ পোনা মেলি দিয়া হৈছে। মাছৰ টেগিং, নিৰীক্ষণ, আৰু প্ৰব্ৰজনৰ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। কৃত্ৰিম প্ৰজনন আৰু মজুত বৃদ্ধিৰ দৰে কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গৱেষণা কেন্দ্ৰটোৰ মতে, ২০২৩ চনৰ পৰা ২০২৫ চনলৈকে নিৰীক্ষণৰ সময়ছোৱাত মুকলি কৰি দিয়া হিলছাই মিৰ্জাপুৰলৈকে ওপৰলৈ যোৱা ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে। এতিয়া চন্দৌলি জিলাত দুখন হিলছা আৱিষ্কাৰে ইয়াৰ ঐতিহাসিক প্ৰব্ৰজন এলেকা পুনৰুদ্ধাৰৰ লক্ষণ আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছে। দুয়োটা মাছৰ মুঠ ওজন ৭৪০ গ্ৰাম বুলি জানিব পৰা গৈছে।
উল্লেখযোগ্য যে ইলছা এবিধ সংবেদনশীল পৰিভ্ৰমী প্ৰজাতি। গতিকে ওপৰৰ গংগাত ইয়াৰ উপস্থিতি নদীখনৰ পানীৰ সংযোগ, বাসস্থানৰ গুণাগুণ, আৰু পৰিৱেশগত অৱস্থাৰ উন্নতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱিক সূচক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
আইচিএআৰ-চিএফআৰআইৰ সঞ্চালক ড০ প্ৰদীপ দেয়ে কয় যে মীন সম্পদৰ পুনৰুদ্ধাৰক বহল পৰিৱেশ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু বহনক্ষম জীৱিকাৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা উচিত। ইয়াৰ বাবে মাছৰ প্ৰব্ৰজন, নদীৰ বাসস্থান, জৈৱ বৈচিত্ৰ্য, পানী ব্যৱস্থাপনা, আৰু মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে একেলগে বিবেচনা কৰিব লাগিব।
ইলছা ঘূৰি অহাৰ ফলত নদী নিৰ্ভৰশীল জনগোষ্ঠীসমূহৰ বাবে মাছৰ উপলব্ধতা আৰু জীৱিকাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাব বুলি আশা কৰা হৈছে। তদুপৰি এই সাফল্যই গংগাৰ অন্যান্য থলুৱা আৰু পৰিভ্ৰমী জলজ প্ৰজাতিৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে আৰ্হি হিচাপে কাম কৰিব পাৰে।নতুন দিল্লী, ১২ আগষ্ট (হি.স.)। দশক দশক ধৰি ওপৰৰ গংগাত কাৰ্যতঃ অনুপস্থিত হৈ থকা আইকনিক হিলছা মাছে পুনৰ উভতি আহিছে। উত্তৰ প্ৰদেশৰ চণ্ডাউলি জিলাৰ টাণ্ডা খুৰদ গাঁৱৰ সমীপত হিলছাৰ আৱিষ্কাৰক গংগাৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, জলজ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য, আৰু নদী নিৰ্ভৰশীল মাছমৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য সাফল্য হিচাপে বিবেচিত হৈছে।
ঐতিহাসিকভাৱে হিলছাই বংগ উপসাগৰৰ পৰা গংগা নদীৰ কাষেৰে বাৰাণসী, প্ৰয়াগৰাজ, আৰু ইয়াৰ বাহিৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। কিন্তু ১৯৭৫ চনত ফাৰাক্কা বেৰেজ আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে ইয়াৰ প্ৰব্ৰজন পথত যথেষ্ট ব্যাঘাত জন্মে, যাৰ ফলত মধ্য আৰু ওপৰৰ গংগাত হিলছাৰ জনসংখ্যা তীব্ৰভাৱে হ্ৰাস পায়।
ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদ (আইচিএআৰ) - চেণ্ট্ৰেল ইনলেণ্ড ফিচাৰিজ ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট, বেৰেকপুৰ, আৰু নেচনেল মিছন ফৰ ক্লিন গংগাই ২০১৯ চনত হিলছাৰ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰ্বাসনৰ বাবে এক দীৰ্ঘম্যাদী কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰে। এই কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ২০২৬ চনৰ জুন মাহৰ ভিতৰত ৩.৮৫ লাখতকৈ অধিক কিশোৰ আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক হিলছা নদীত মুকলি কৰি দিয়া হৈছে।ইয়াৰ লগে লগে ৪০ লাখতকৈ অধিক নিষিক্ত কণী গংগাত মুকলি কৰি দিয়া হৈছে।
কেন্দ্ৰটোৱে জনোৱা মতে, হেচাৰীত উৎপাদিত প্ৰায় ৯.৪ লাখ পোনা মেলি দিয়া হৈছে। মাছৰ টেগিং, নিৰীক্ষণ, আৰু প্ৰব্ৰজনৰ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। কৃত্ৰিম প্ৰজনন আৰু মজুত বৃদ্ধিৰ দৰে কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গৱেষণা কেন্দ্ৰটোৰ মতে, ২০২৩ চনৰ পৰা ২০২৫ চনলৈকে নিৰীক্ষণৰ সময়ছোৱাত মুকলি কৰি দিয়া হিলছাই মিৰ্জাপুৰলৈকে ওপৰলৈ যোৱা ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে। এতিয়া চন্দৌলি জিলাত দুখন হিলছা আৱিষ্কাৰে ইয়াৰ ঐতিহাসিক প্ৰব্ৰজন এলেকা পুনৰুদ্ধাৰৰ লক্ষণ আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছে। দুয়োটা মাছৰ মুঠ ওজন ৭৪০ গ্ৰাম বুলি জানিব পৰা গৈছে।
উল্লেখযোগ্য যে হিলছা এবিধ সংবেদনশীল পৰিভ্ৰমী প্ৰজাতি। গতিকে ওপৰৰ গংগাত ইয়াৰ উপস্থিতি নদীখনৰ পানীৰ সংযোগ, বাসস্থানৰ গুণাগুণ, আৰু পৰিৱেশগত অৱস্থাৰ উন্নতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱিক সূচক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
আইচিএআৰ-চিএফআৰআইৰ সঞ্চালক ড০ প্ৰদীপ দেয়ে কয় যে মীন সম্পদৰ পুনৰুদ্ধাৰক বহল পৰিৱেশ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু বহনক্ষম জীৱিকাৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা উচিত। ইয়াৰ বাবে মাছৰ প্ৰব্ৰজন, নদীৰ বাসস্থান, জৈৱ বৈচিত্ৰ্য, পানী ব্যৱস্থাপনা, আৰু মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে একেলগে বিবেচনা কৰিব লাগিব।
হিলছা ঘূৰি অহাৰ ফলত নদী নিৰ্ভৰশীল জনগোষ্ঠীসমূহৰ বাবে মাছৰ উপলব্ধতা আৰু জীৱিকাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাব বুলি আশা কৰা হৈছে। তদুপৰি এই সাফল্যই গংগাৰ অন্যান্য থলুৱা আৰু পৰিভ্ৰমী জলজ প্ৰজাতিৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে আৰ্হি হিচাপে কাম কৰিব পাৰে।
-----------------
হিন্দুস্থান সমাচাৰ / অৰৱিন্দ
