কলকাতা, ৩০ জুলাই (হি.স.)। ভাৰত জৈৱবৈচিত্ৰ্য আৰু শ্ৰেণী বিভাজনৰ ক্ষেত্ৰত এগৰাকী ঐতিহাসিক সফলতা অৰ্জন কৰিছে। কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰণালয়ৰ অধীনত কাম কৰা জুলজিকেল চাৰ্ভে অৱ ইণ্ডিয়া (জেড এছ আই) দেশৰ পেপড়ী আৰু মাছৰ পৰা পোহৰ হোৱা প্ৰজাতি সমূহৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় কেটেলগ প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘোষণা কৰিছে। ইয়াৰ জৰিয়তে ভাৰত সেই জলবৈচিত্ৰ্যসমৃদ্ধ দেশসমূহৰ শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে, যাৰ হাতত এই জীৱবোৰৰ আধুনিক আৰু প্ৰমাণভিত্তিক ৰাষ্ট্ৰীয় নথিপত্ৰ উপলব্ধ আছে।

এই প্ৰকল্পটো জেড এছ আইৰ বৈজ্ঞানিক ড০ নৱনীত সিং আৰু ড০ ৰাহুল যোগী ৰ নেতৃত্বত ১২ বছৰ ধৰি অবিৰত পৰিশ্রমৰ পাছত সম্পূৰ্ণ হৈছিল। এই সময়ছোৱাত দেশজুৰি ব্যাপক আঞ্চলিক সমীক্ষা, জাদুঘৰত সংৰক্ষিত নমুনাবোৰৰ অধ্যয়ন আৰু বৈজ্ঞানিক সাহিত্যৰ গভীৰ যাচাই-নিৰীক্ষা কৰা হৈছিল। এই শৃংখলাৰ শেষ আৰু সিদ্ধান্তমূলক খণ্ড সন্মানীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বৈজ্ঞানিক সাময়িকী জুউটাক্সাত প্ৰকাশ পোৱা হৈছে।

জেড এছ আইৰ মতে এই প্ৰকল্পটোৱে এশ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি থকা শ্ৰেণীবিভাজনৰ ব্যৱধানসমূহ সমাধান কৰে আৰু ই জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণ, পৰিৱেশ অধ্যয়ন, আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত ভৱিষ্যতৰ গৱেষণাৰ বাবে ভেটি হিচাপে কাম কৰিব।

কেটেলগ অনুসৰি ভাৰতত ১৩,৭০৩ প্ৰজাতিৰ পখিলা আৰু মথ পোৱা যায়। এইবোৰক ৩,৭০৫টা বংশ, ২৪০টা উপপৰিয়াল, ১০২টা পৰিয়াল আৰু ৩১টা অতিপৰিয়ালত ভাগ কৰা হৈছে। বিশ্বৰ পৰিচিত পখিলা আৰু মহৰ প্ৰজাতিৰ প্ৰায় ৮.২৫ শতাংশ ভাৰতত পোৱা যায়। চূড়ান্ত প্ৰকাশিত খণ্ডটোত বাকী ১,৬৮৯টা প্ৰজাতিৰ নথিভুক্ত কৰা হৈছে, যিয়ে পূৰ্বতে সমাধান নোহোৱা বহুতো শ্ৰেণীবিভাজনৰ প্ৰশ্নৰ সমাধান কৰিছে।

বৃহস্পতিবাৰে জেড এছ আইয়ে প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি ভাৰত জিঅ’মেট্ৰ’ইডিয়া গোটৰ মথৰ বাবেও এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিশ্ব কেন্দ্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। এই গোটৰ দুহাজাৰ দুশ পঞ্চাশটা প্ৰজাতি, ৪৭৯টা বংশ, ১৩টা উপপৰিয়াল আৰু চাৰিটা পৰিয়াল ভাৰতত পোৱা যায়, যিয়ে বিশ্বৰ জনাজাত জিঅ’মেট্ৰ’ইডিয়া প্ৰজাতিৰ প্ৰায় ৮.৮০ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰিয়ালটো হৈছে জিঅ’মেট্ৰিডে, ইয়াত ২,১০০ টা প্ৰজাতি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ভাৰতত ৯৫টা প্ৰজাতিৰ ইউৰেনিড, এপিকোপিডেৰ ৯টা আৰু ছ্যুড’বিষ্ট’নিডেৰ এটা প্ৰজাতি পোৱা যায়।

বিজ্ঞানীসকলৰ মতে পখিলা আৰু মহ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। পৰগাছা, খাদ্য শৃংখল, জৈৱিক পচন, কৃষি আৰু বনজ সম্পদৰ সৈতে জড়িত পৰিৱেশ ভাৰসাম্য বজাই ৰখাত ইহঁতে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। হিমালয়ৰ পৰা পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যলৈকে বিস্তৃত ভাৰতৰ বৈচিত্ৰময় প্ৰাকৃতিক অঞ্চলসমূহে এই প্ৰজাতিসমূহৰ সংৰক্ষণৰ বাবে এক অনুকূল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে।

জেড এছ আইৰ সঞ্চালক ড০ ধৃতি বেনাৰ্জীয়ে কয় যে এই কেটেলগখন দেশৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য, পৰিৱেশ নিৰীক্ষণ, আৰু বিশ্ব সংৰক্ষণ প্ৰচেষ্টাৰ বাবে এক অমূল্য ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পদ হিচাপে প্ৰমাণিত হ’ব। তেওঁৰ মতে এনে বৈজ্ঞানিক নথিপত্ৰই প্ৰজাতিটোক স্পষ্ট বৈজ্ঞানিক পৰিচয় প্ৰদান কৰে আৰু সংৰক্ষণ নীতি প্ৰণয়নৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভিত্তি প্ৰদান কৰে।

-----------------

হিন্দুস্থান সমাচাৰ / অৰৱিন্দ