কাঠমাণ্ডু, ১০ জুলাই (হি.স.)। বাংলাদেশে আনুষ্ঠানিকভাৱে আমেৰিকাৰ মহাকাশ কোম্পানী স্পেচএক্সৰ চেটেলাইট ইণ্টাৰনেট সেৱা ষ্টাৰলিংকক দক্ষিণ এছিয়াৰ দেশসমূহলৈ বেণ্ডউইডথ ৰপ্তানি কৰাৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছে। বাংলাদেশ টেলিকমিউনিকেচন ৰেগুলেটৰী কমিছনে ষ্টাৰলিংকক নিজৰ টেলিকমিউনিকেচন আন্তঃগাঁথনি ব্যৱহাৰ কৰি সীমা অতিক্ৰম কৰি ইণ্টাৰনেট ট্ৰেফিক প্ৰেৰণৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছে। এই সিদ্ধান্তই বাংলাদেশক নেপাল আৰু ভূটানৰ দৰে ভূমি আৱদ্ধ দেশসমূহৰ বাবে এক প্ৰধান উপগ্ৰহ ইণ্টাৰনেট ট্ৰেনজিট হাব হিচাপে গঢ়ি তুলিব পাৰে। নতুন ব্যৱস্থাৰ অধীনত ষ্টাৰলিংকে বাংলাদেশৰ ছাবমেৰিন কেবলৰ পৰা লাভ কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বেণ্ডউইডথ উপগ্ৰহৰ জৰিয়তে নেপাললৈ প্ৰেৰণ কৰিব পাৰিব।

বাংলাদেশৰ বাতৰি কাকত ডেইলী ষ্টাৰৰ তথ্য অনুসৰি এই প্ৰক্ৰিয়াত কোনো অতিৰিক্ত ফিল্টাৰিং নকৰাকৈ বাংলাদেশে বেণ্ডউইডথ প্ৰদান কৰিব। বাংলাদেশী উপগ্ৰহ বিশেষজ্ঞ তথা Puku.sh ৰ পৰিচালন সঞ্চালক মুস্তাফা মাহমুদ হুছেইনে কয় যে যদি নেপালী চৰকাৰে অনুমতি প্ৰদান কৰে তেন্তে নেপালী গ্ৰাহকে ষ্টাৰলিংকৰ ইণ্টাৰনেট সেৱা সহজে লাভ কৰিব পাৰিব। তেওঁ এই ব্যৱস্থাক বিদেশী লংঘন থকা বেঁকা পাইপ গঠন বুলি অভিহিত কৰে।

তেওঁ কয় যে নেপালৰ এজন গ্ৰাহকৰ ঘৰত স্থাপন কৰা ষ্টাৰলিংক ডিচ (টাৰ্মিনেল)ৰ পৰা প্ৰায় ৫৫০ কিলোমিটাৰ ওপৰত নিম্ন পৃথিৱীৰ কক্ষপথত থকা উপগ্ৰহলৈ সংকেত প্ৰেৰণ কৰা হ’ব। কাৰিকৰীভাৱে, গ্ৰাহকৰ ডিচৰ বাহিৰে নেপালত কোনো অতিৰিক্ত হাৰ্ডৱেৰ, গেটৱে, বা চাৰ্ভাৰৰ প্ৰয়োজন নহ'ব।

এই প্ৰেক্ষাপটত দক্ষিণ এছিয়াৰ বজাৰত প্ৰৱেশৰ বাবে বাংলাদেশক ডাটা ট্ৰেম্প'লিন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ইলন মাস্কৰ কৌশলক এক বৃহৎ সফলতা বুলি বিবেচিত হৈছে। বিশেষজ্ঞসকলে কয় যে বাংলাদেশেও বেণ্ডউইডথ ৰপ্তানিৰ বিনিময়ত বৈদেশিক মুদ্ৰা আদায়ৰ বাবেও ফলপ্ৰসূভাৱে আলোচনা কৰিছে।

ষ্টাৰলিংকে দীৰ্ঘদিন ধৰি নেপালত নিজৰ সেৱা আৰম্ভ কৰাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰি আহিছে। শেহতীয়াকৈ কোম্পানীটোৰ সঞ্চালক ৰেবেকা হাণ্টাৰ কাঠমাণ্ডুত উপস্থিত হৈ যোগাযোগ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰী বিক্ৰম টিমিলছিনাৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে। এই সময়ছোৱাত নেপালত ইণ্টাৰনেট সেৱা আৰম্ভ কৰাৰ অনুমতি বিচাৰিছিল যদিও বৰ্তমানৰ নীতি আৰু আইনী জটিলতাৰ বাবে অনুমতিৰ পৰা বঞ্চিত হোৱা বুলি অভিযোগ কৰে।

ইয়াৰ পূৰ্বে ষ্টাৰলিংকৰ মুৰব্বী ইলন মাস্কে তেতিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী কে পি শৰ্মা অলিৰ সৈতে ভাৰ্চুৱেল বাৰ্তালাপৰ সময়ত মাউণ্ট এভাৰেষ্ট (সাগৰমাথা)ৰ শিখৰলৈ ষ্টাৰলিংক সেৱা সম্প্ৰসাৰণৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিছিল। ইফালে, যোৱা কেইবছৰমানৰ পৰা নেপালৰ হিমালয় অঞ্চলত অবৈধ ষ্টাৰলিংক ইন্টাৰনেটৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে।

নেপাল টেলিকমিউনিকেচন অথৰিটিৰ সহকাৰী মুখপাত্ৰ প্ৰদীপ পৌডিয়ালে জনোৱা মতে, ষ্টাৰলিংকে পঞ্জীয়ন কৰি নেপালৰ গ্ৰাহকক পোনপটীয়াকৈ সেৱা প্ৰদানৰ অনুমতি ল’ব লাগিব। অনুমতি অবিহনে ই নেপালৰ সীমান্তৰ ভিতৰত পোনপটীয়াকৈ ইণ্টাৰনেট সেৱা বা ডাউনলিংক চেটেলাইট সংকেত বিক্ৰী কৰিব নোৱাৰে। কিন্তু নেপালৰ ইণ্টাৰনেট সেৱা প্ৰদানকাৰীয়ে যিকোনো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চেটেলাইট টেলিকমিউনিকেচন কোম্পানীৰ পৰা বেণ্ডউইডথ ক্ৰয় কৰি গ্ৰাহকক বিক্ৰী কৰিব পাৰে। পৌডেলে কয় যে কোনখন দেশ বা কোম্পানীৰ পৰা বেণ্ডউইডথ ক্ৰয় কৰাৰ সিদ্ধান্ত সম্পূৰ্ণৰূপে ইণ্টাৰনেট সেৱা প্ৰদানকাৰীৰ ব্যৱসায়িক সিদ্ধান্ত। চৰকাৰে ইয়াৰ ওপৰত কোনো ধৰণৰ বাধা আৰোপ নকৰে। সেয়ে বাংলাদেশৰ এই নতুন সিদ্ধান্তই নেপালী অপাৰেটৰৰ বাবে এক অতিৰিক্ত বিকল্প প্ৰদান কৰিব পাৰে।

বৰ্তমান নেপালৰ একাংশ সেৱা প্ৰদানকাৰীয়ে বিদেশী উপগ্ৰহ কোম্পানীসমূহৰ পৰা বেণ্ডউইডথ ক্ৰয় কৰি ইণ্টাৰনেট সেৱা আগবঢ়াইছে। এতিয়ালৈকে দুটা কোম্পানীয়ে এই উদ্দেশ্যে গ্ল’বেল ম’বাইল পাৰ্ছনেল কমিউনিকেশ্যন (জিএমপিচিএছ)ৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ লাভ কৰিছে।

কনষ্টিলেছন প্ৰাইভেট লিমিটেড। লিমিটেড আৰু কমলাডীত ভিত্তি কৰি আইফ’ৰ টেকন’লজিছে এই অনুজ্ঞাপত্ৰ লাভ কৰিছে। কনষ্টিলেছনে ২০২২ চনৰ পৰা নেপালত সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীৰ থুৰায়া চেটেলাইট টেলিকমিউনিকেচন, আৰু ব্ৰিটেইনৰ ইনমাৰছেটৰ আইফ’ৰ টেকন’লজিছৰ চেটেলাইট বেণ্ডউইডথ ব্যৱহাৰ কৰি ইণ্টাৰনেট আৰু চেটেলাইট ফোন সেৱা প্ৰদান কৰি আহিছে। কনষ্টিলেছনৰ সনাতন গজুৰেলে কয় যে নেপালৰ হিমালয় আৰু উচ্চ হিমালয় অঞ্চলত অবৈধ চেটেলাইট ফোন আৰু ইণ্টাৰনেটৰ ব্যৱহাৰে তেওঁলোকৰ বৈধ ব্যৱসায়ত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছে। তেওঁ কয় যে এভাৰেষ্ট বেছ কেম্প ২ আৰু বেছ কেম্প ৩ত মুকলিকৈ অবৈধ চেটেলাইট ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।

স্থানীয় ইণ্টাৰনেট সেৱা প্ৰদানকাৰীসকলে কয় যে ষ্টাৰলিংকে স্থানীয় কোম্পানী এটাৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰি প্ৰয়োজনীয় অনুজ্ঞাপত্ৰ লাভ নকৰালৈকে নেপালত সেৱা আৰম্ভ কৰিব নোৱাৰে। নেপালৰ বৰ্তমানৰ দূৰসংযোগ নীতি অনুসৰি ইণ্টাৰনেট সেৱা খণ্ডত বিদেশী বিনিয়োগৰ সৰ্বোচ্চ সীমা ৮০ শতাংশ, বাকী ২০ শতাংশ স্থানীয় অংশীদাৰৰ হাতত থাকিব লাগিব। আনহাতে ষ্টাৰলিংকে নিজৰ কোম্পানীত ১০০ শতাংশ বিদেশী মালিকীস্বত্ব বজাই ৰখাত অটল। এই কাৰণেই এতিয়াও নেপালত বাণিজ্যিক অনুমতি লাভ কৰা নাই।

কিন্তু শেহতীয়াকৈ যোগাযোগ মন্ত্ৰী বিক্ৰম টিমিলছিনাই কয় যে নেপালৰ বৰ্তমানৰ আইন আৰু পদ্ধতি মানি চলি ষ্টাৰলিংকে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব। তেওঁ স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে যিকোনো এটা কোম্পানীক বিশেষ ব্যৱহাৰৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ আইনখন সংশোধন কৰাটো উপযুক্ত নহ’ব। বৰ্তমানৰ আইনী কাঠামোৰ ভিতৰত পৰে যিকোনো কোম্পানীক চৰকাৰে আদৰণি জনায়। তেওঁ লগতে কয় যে দূৰৱৰ্তী আৰু দুৰ্গম অঞ্চলৰ বাবে উপগ্ৰহ ইণ্টাৰনেট গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিন্তু ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক কাৰ্য্যক্ষমতাও গুৰুত্বসহকাৰে বিবেচনা কৰিব লাগিব।

--------------

হিন্দুস্থান সমাচাৰ / অৰৱিন্দ