ৱাশ্বিংটন/বাৰ্ন, ২০ জুন (হি.স.)। পশ্চিম এছিয়াত ১০৮ দিনীয়া সংঘাতৰ পিছত আমেৰিকা আৰু ইৰাণৰ মাজত সম্ভাৱ্য পাৰমাণৱিক চুক্তি সন্দৰ্ভত কূটনৈতিক কাৰ্যকলাপ তীব্ৰতৰ হৈ পৰিছে । আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ বিশেষ দূত ষ্টিভ উইটকফ ছুইজাৰলেণ্ডত উপস্থিত হোৱাৰ বিপৰীতে ইতিমধ্যে তাত আছে ট্ৰাম্পৰ জোঁৱাই তথা জ্যেষ্ঠ উপদেষ্টা জেৰেড কুছনাৰ।

তুৰস্কৰ চৰকাৰী আনাডোল সংবাদ সংস্থাই নিউজ ৱেবছাইট এক্সিয়াছৰ উদ্ধৃতিৰে প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি ইৰাণৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী আব্বাছ আৰাঘচিও আজি ছুইজাৰলেণ্ডত উপস্থিত হ’ব পাৰে। কিন্তু লেবাননত ইজৰাইল আৰু হিজবুল্লাহৰ মাজত চলি থকা উত্তেজনাৰ বাবে আলোচনাৰ আৰম্ভণি পিছুৱাই দিয়া হয়।

ইফালে শুকুৰবাৰৰ পৰা ইজৰাইল আৰু হিজবুল্লাহৰ মাজত যুদ্ধবিৰতি কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত আমেৰিকা-ইৰাণৰ আলোচনাত নতুন গতিৰ আশা বৃদ্ধি পাইছে। সূত্ৰসমূহে জনোৱা মতে, তেহৰানে স্পষ্ট কৰি দিছে যে লেবাননত স্থায়ী যুদ্ধবিৰতি কূটনৈতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু ই আলোচনাৰ সফলতা বা বিফলতা নিৰ্ণয় কৰিব পাৰে।

উল্লেখযোগ্য যে ১৮ জুনত পেৰিছৰ ভাৰ্চাইল প্ৰাসাদত দুয়োপক্ষই স্বাক্ষৰ কৰা ১৪ দফীয়া স্মাৰকপত্ৰখনৰ লক্ষ্য আছিল যুদ্ধ বন্ধ কৰা আৰু ইৰাণৰ পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচী আৰু অন্যান্য জটিল বিষয়সমূহৰ বিবাদ সমাধানৰ বাবে ৬০ দিনৰ সময়সীমা প্ৰদান কৰা, যাতে অধিক স্থায়ী চুক্তিত উপনীত হয়। এই সময়ছোৱাত আলোচনাত ইৰাণৰ পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচী, আঞ্চলিক নিৰাপত্তা, শক্তি যোগান আদি বিষয়সমূহ সামৰি লোৱা হ’ব।

আমেৰিকাৰ বিষয়াসকলৰ মতে, লেবাননত যুদ্ধবিৰতি কাৰ্যকৰী কৰাত আমেৰিকা, কাটাৰ আৰু ইৰানে মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। যুদ্ধবিৰতিৰ পিছত কাৰিকৰী পৰ্যায়ৰ আলোচনা পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তুতি চলি থকাৰ বিপৰীতে আলোচনাৰ পৰা বাদ পৰা ইজৰাইলে এই চুক্তিৰ পক্ষ নহয় বুলি কয়।

ইৰাণৰ মন্ত্ৰালয়ে প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শুকুৰবাৰে পাকিস্তানী সমকক্ষৰ সৈতে হোৱা ফোন কথোপকথনত আৰাঘচিয়ে কয় যে লেবাননত যুদ্ধৰ অন্ত পেলোৱাকে ধৰি এই চুক্তিৰ অধীনত দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিৰ যিকোনো উলংঘাৰ বাবে আমেৰিকা দায়ী হ’ব।

লেবানন আঞ্চলিক যুদ্ধত জড়িত হৈ পৰিছিল যেতিয়া ২ মাৰ্চত হিজবুল্লাই ইজৰাইলৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰিছিল, যাৰ ফলত ইজৰাইলে গোটটোৰ বিৰুদ্ধে আক্ৰমণ চলাই দেশখনৰ দক্ষিণ অংশত অনুপ্ৰৱেশ কৰিছিল। লেবাননৰ ৰাষ্ট্ৰপতি জোচেফ আউনে ইজৰাইলৰ শেহতীয়া আক্ৰমণক গৰিহণা দি কয় যে এই তীব্ৰতা বৃদ্ধিয়ে ব্যাপক যুদ্ধবিৰতিৰ প্ৰচেষ্টাত বাধাৰ সৃষ্টি নকৰে।

আমেৰিকাৰ বিদেশ মন্ত্ৰালয়ে কয় যে বিদেশ মন্ত্ৰী মাৰ্কো ৰুবিঅ’ই আউনৰ সৈতে কথা পাতি হিজবুল্লাহক নিৰস্ত্ৰ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু “সম্পূৰ্ণ সাৰ্বভৌম” লেবাননৰ ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে আমেৰিকাৰ সমৰ্থন পুনৰবাৰ উল্লেখ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ইজৰাইল-লেবাননৰ পৰৱৰ্তী ৰাউণ্ড আলোচনা ২৩ জুনৰ পৰা ২৫ জুনলৈ ৱাশ্বিংটনত অনুষ্ঠিত কৰাৰ বিষয়েও আলোচনা কৰে। লেবাননৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ কাৰ্যালয়ে কয় যে এই আলোচনাৰ বাবে এক ব্যাপক যুদ্ধবিৰতি এক মৌলিক ভিত্তি।

২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত ইৰাণৰ বিৰুদ্ধে আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলৰ বিমান আক্ৰমণেৰে আৰম্ভ হোৱা এই যুদ্ধত কমেও ৭ হাজাৰ লোকৰ মৃত্যু হৈছে, য’ত বেছিভাগেই ইৰাণী আৰু লেবাননৰ। ইয়াৰ ফলত শক্তিৰ মূল্যও বৃদ্ধি পালে, যাৰ ফলত বিশ্বজুৰি মুদ্ৰাস্ফীতি বৃদ্ধি পালে।

শুকুৰবাৰে ব্ৰেণ্ট খাৰুৱা তেলৰ মূল্য সামান্য বৃদ্ধি পাইছে যদিও লেবাননত যুদ্ধবিৰতিৰ পিছত সাপ্তাহিক ভিত্তিত প্ৰায় ৮ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে; আৰু এই সপ্তাহত চুক্তি স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ পিছত হৰমুজ জলদ্বীপৰ মাজেৰে তেলৰ চালান বৃদ্ধি পাইছে।

যুদ্ধৰ সময়ত ইৰাণে অৱৰোধ আৰোপ কৰাৰ আগতে বিশ্বৰ খাৰুৱা তেল আৰু তৰলীকৃত প্ৰাকৃতিক গেছ (LNG)ৰ প্ৰায় পঞ্চমাংশ জলদ্বীপৰ মাজেৰে পাৰ হৈছিল। ইৰাণে হৰমুজ জলদ্বীপ পৰিচালনাৰ বাবে গঠন কৰা সংস্থাটোৱে শুকুৰবাৰে কয় যে অন্তৱৰ্তীকালীন চুক্তিৰ বাবে আলোচনাৰ সময়ত চুক্তিবদ্ধ হোৱা মাচুল ৰেহাই দিব।

এই চুক্তিৰ জৰিয়তে ইৰাণক অৰ্থনৈতিক নিষেধাজ্ঞাৰ পৰা সকাহ দিয়াৰ লগতে কোটি কোটি ডলাৰৰ সম্পত্তিৰ ফ্ৰীজ উঠাই লোৱাৰ লগতে তেল ৰপ্তানিৰ বাবে আমেৰিকাৰ পৰা তাৎক্ষণিকভাৱে ৰেহাই দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইৰাণৰ বাবে ৩০০ বিলিয়ন ডলাৰৰ পুনৰ্গঠন পুঁজি আৰু অন্যান্য আৰ্থিক প্ৰৰোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

মন কৰিবলগীয়া যে আমেৰিকা আৰু ইৰাণৰ মাজত এই প্ৰস্তাৱিত অন্তৱৰ্তীকালীন চুক্তিত হৰমুজ জলদ্বীপ সম্পূৰ্ণৰূপে মুকলি কৰা, তেলৰ যোগান সুস্থিৰ কৰা, ইৰাণৰ ওপৰত জাৰি কৰা কিছু অৰ্থনৈতিক নিষেধাজ্ঞাৰ পৰা সকাহ দিয়া, আঞ্চলিক সামৰিক কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰা আদি বিধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে বুলি কোৱা হৈছে।

কিন্তু এই চুক্তিক লৈ আমেৰিকাত ৰাজনৈতিক বিতৰ্ক অব্যাহত আছে। প্ৰশাসনে ইৰাণক অত্যধিক ৰেহাই দিয়াৰ বাবে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে ট্ৰাম্পৰ ৰিপাব্লিকান মিত্ৰৰ একাংশই। ইফালে ট্ৰাম্পে এই চুক্তিৰ পক্ষ লৈ কয় যে যুদ্ধই ইৰাণক দুৰ্বল কৰি তুলিছে আৰু আমেৰিকাত কোনো ধৰণৰ চাপ নাই।

হিন্দুস্থান সমাচাৰ / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া