কাঠমাণ্ডু, ২৮ মে’ (হি.স.)। নেপালত ২০২৫ চনৰ ৮ আৰু ৯ ছেপ্টেম্বৰত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী কে পি শৰ্মা অলি নেতৃত্বাধীন চৰকাৰ আৰু সুশাসনৰ দ্বাৰা জাৰি কৰা ছ’চিয়েল মিডিয়া নিষেধাজ্ঞা উঠাই লোৱাৰ দাবীত সংঘটিত হোৱা জেঞ্জী আন্দোলন সন্দৰ্ভত চাঞ্চল্যকৰ তথ্য পোহৰলৈ আহিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগৰ বিশদ তদন্তৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি এই প্ৰতিবাদ স্বতঃস্ফূৰ্ত আৰু শান্তিপূৰ্ণ নাছিল; বৰঞ্চ ইয়াক হিংসাত্মক আৰু ধ্বংসাত্মক কৰি তুলিবলৈ গুৰুতৰ পূৰ্ব পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।

প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে এটা গোটে প্ৰতিবাদক শান্তিপূৰ্ণ কৰি ৰাখিব বিচাৰিলেও আন এটা গোটে পদ্ধতিগতভাৱে ইয়াক হাইজেক কৰি সংসদ ভৱনত জুই লগাবলৈ সাজু হৈছিল। ছ’চিয়েল মিডিয়া নিষেধাজ্ঞা উঠাই লোৱাৰ দাবীত মৈতঘৰত সমবেত যুৱক-যুৱতীৰ ভিৰত ভুল তথ্যসমৃদ্ধ উপাদানে সক্ৰিয়ভাৱে অনুপ্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু হিংসাৰ উচটনি দিছিল।

আয়োগৰ মতে, প্ৰতিবাদৰ পূৰ্বেও ডিজিটেল মাধ্যমৰ জৰিয়তে প্ৰতিবাদক হিংসাত্মক কৰি তোলাৰ প্ৰস্তুতি আৰম্ভ হৈছিল। আন্দোলনটোক “ফলমুখী” কৰাৰ নামত একাংশ লোকে বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ ডিজিটেল ব’ৰ্ড আৰু ৱেবছাইট হেক কৰি “No more screens, we are on streets” (“আৰু পৰ্দা নাই, আমি ৰাজপথত আছো”) আৰু “We dont want likes - we want change - 8 September 2025” (“আমি লাইক নিবিচাৰো - আমি পৰিৱৰ্তন বিচাৰো - ৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫”) আদি শ্লোগান প্ৰদৰ্শন কৰে।

তদুপৰি প্ৰতিবাদৰ এদিন পূৰ্বে ৱেক আপ নেপাল নামৰ টিকটক একাউণ্টত “Anything could happen in tomorrow’s protest, so be ready with a Molotov cocktail...” (কাইলৈৰ প্ৰতিবাদত যিকোনো কথা হ'ব পাৰে, গতিকে মল'টভ ককটেল লৈ সাজু থাকক...) বাৰ্তা পোষ্ট কৰি পেট্ৰ'ল বোমা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ৰাজহুৱা আহ্বান জনায়। আয়োগে কয় যে সংসদ ভৱন আৰু সিংহা দৰবাৰ জ্বলোৱাৰ দৰে চৰকাৰী কাঠামোৰ চিত্ৰ আৰু ভিডিঅ’ ইতিমধ্যে ছ’চিয়েল মিডিয়াত প্ৰচাৰিত হৈছে, যিয়ে পূৰ্ব পৰিকল্পিত ভাঙি পেলোৱাটো নিশ্চিত কৰিছে।

প্ৰতিবেদনত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক মানৱ ঢাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। নেপাল আৰক্ষীৰ নামত এটা ভুৱা ফেচবুক পেজ তৈয়াৰ কৰি ইউনিফৰ্ম পৰিহিত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী বাহিনী ব্যৱহাৰ কৰা নহ’ব বুলি ভুৱা ধাৰণা বিয়পাই দিয়া হয়। এই অজুহাতত সকলোকে প্ৰতিবাদলৈ স্কুলৰ ইউনিফৰ্ম পৰিধান কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হয়।

এই কাণ্ডৰ পিছত সেই ছ’চিয়েল মিডিয়া একাউণ্টসমূহ নিষ্ক্ৰিয় কৰাটো আয়োগে পূৰ্ব পৰিকল্পিত ষড়যন্ত্ৰৰ প্ৰমাণ বুলি গণ্য কৰে। প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এনে পূৰ্বৰ তথ্য আৰু লিড থকাৰ পিছতো চৰকাৰ আৰু নিৰাপত্তা সংস্থাসমূহে এনে একাউণ্ট বন্ধ কৰাত ব্যৰ্থ হোৱা বা উৰাবাতৰি খণ্ডন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, যিয়ে তেওঁলোকৰ গুৰুতৰ দুৰ্বলতা প্ৰদৰ্শন কৰে।

আয়োগে নিজৰ প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰিছে যে ভুৱা ফেচবুক পেজৰ জৰিয়তে প্ৰতিবাদকাৰীক বিপথে পৰিচালিত কৰি আন্দোলনত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক নিযুক্তি দিবলৈ মানৱ ঢাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল। নিৰাপত্তাৰক্ষীৰ বক্তব্যৰ ভিত্তিত আয়োগে এই তথ্য প্ৰতিষ্ঠিত বুলি বিবেচনা কৰে।

প্ৰতিবেদন অনুসৰি, চুডান গুৰুং, অংকিত মল, আৰু হামি নেপাল সংস্থাৰ খেমৰাজ চাউদে অন্যান্যসকলৰ সৈতে জিলা প্ৰশাসনৰ কাৰ্যালয়ৰ পৰা শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদৰ অনুমতি লাভ কৰিছিল, ৫০০ৰ পৰা ৮০০ লোকৰ উপস্থিতি অনুমান কৰা হৈছে। কিন্তু প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে মৈতঘৰ মণ্ডলত প্ৰাথমিক চিকিৎসা, স্বাস্থ্য স্বেচ্ছাসেৱক, তিনিখন এম্বুলেন্সৰ বাবে টেণ্টৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল, যিটো আয়োগে সন্দেহজনক বুলি বিবেচনা কৰিছিল।

৮ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱা প্ৰায় ৯ বজাত প্ৰতিবাদস্থলীত উপস্থিত হৈ জেন জি আন্দোলনৰ নেতা বুলি গণ্য কৰা ৰক্ষা বাম আৰু জেচমিন ওঝাৰ দলটোৱে এই প্ৰস্তুতিৰ ওপৰত আপত্তি প্ৰকাশ কৰি শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদৰ বাবে ব্যাপক চিকিৎসা প্ৰস্তুতিৰ বিষয়ে চুডান গুৰুঙক প্ৰশ্ন কৰে। কিন্তু গুৰুঙে স্পষ্ট উত্তৰ দিব পৰা নাছিল।

মৈতিঘৰত পুৱা ১০:৩০ বজাৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচীয়ে প্ৰশাসনিক পৰিধি অতিক্ৰম কৰি বাবেৰমহল হৈ নয়া বানেশ্বৰৰ এভাৰেষ্ট হোটেলত উপস্থিত হয় আৰু তাৰ পিছত পৰিস্থিতি অধিক তীব্ৰতৰ হৈ পৰে। ক'লা টি-চাৰ্ট পিন্ধি আৰু শৰীৰত টিওবি টেটু থকা ১৫ৰ পৰা ২০ জনীয়া বাইকাৰৰ এটা দলে হঠাতে প্ৰায় ২৫ হাজাৰ লোকৰ ভিৰৰ মাজত প্ৰৱেশ কৰে। আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি এই গোটটোৱে ৰাইজক উচটনি দিছিল আৰু উত্তেজিত কৰিছিল।

প্ৰায় ১২ বজাত চুডান গুৰুঙৰ নেতৃত্বত প্ৰতিবাদকাৰীয়ে নিৰাপত্তাৰক্ষীৰ বেৰিকেড ভাঙি নিষিদ্ধ অঞ্চলটোত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, যাৰ ফলত নিৰাপত্তাৰক্ষীৰ সৈতে সংঘৰ্ষ হয় আৰু পৰিস্থিতি তীব্ৰতৰ হৈ হিংসাত্মক দাঙ্গালৈ পৰিণত হয়।

আয়োগৰ প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে নিৰাপত্তাৰক্ষীৰ সৈতে হোৱা মুখামুখি হোৱাৰ পিছতহে আৰক্ষীয়ে কন্দুৱা গেছ আৰু পানীৰ কামান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পাছতে সংসদ ভৱনৰ ১ নং গেটৰ সন্মুখত শিলগুটি নিক্ষেপ কৰি সশস্ত্ৰ আৰক্ষীৰ জলকামান ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই গোটটো ইমানেই হিংস্ৰ হৈ পৰিল যে আনকি এম্বুলেন্স আৰু মানৱ অধিকাৰ আয়োগৰ নিৰীক্ষণ দলৰ বাহনখনো ভাঙি জুই লগাই দিয়া হয়, আৰু কৰ্মচাৰীসকলক আক্ৰমণ কৰা হয়।

আয়োগে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে টিওবি গোটে যুৱক-যুৱতীসকলৰ শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদ হাইজেক কৰি সংসদ ভৱনত আক্ৰমণ কৰি জুই লগাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে এই পৰিস্থিতিৰ সময়ত আয়োজকসকলে অনুপ্ৰৱেশ ৰোধ কৰাৰ কোনো প্ৰচেষ্টা চলোৱা নাছিল, আৰু সেয়েহে জীৱন আৰু সম্পত্তিৰ ক্ষতিৰ প্ৰধান দায়িত্ব বহন কৰে।

আয়োগে লগতে কয় যে টিওবি টি-চাৰ্ট আৰু টেটু পিন্ধা বাইকাৰসকল কোন, আয়োজকৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক কি আছিল, আৰু তেওঁলোকে কাৰ নিৰ্দেশনাৰ অধীনত কাম কৰিছিল সেইটো নিৰ্ণয় কৰিবলৈ এক সম্যক তদন্তৰ প্ৰয়োজন।

--------------

হিন্দুস্থান সমাচাৰ / অৰৱিন্দ