নতুন দিল্লী, ২১ মে’ (হি.স.)। শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ে বৃহস্পতিবাৰে বিদ্যালয় পৰিচালনা সমিতিৰ গাইডলাইন ২০২৬ সন্দৰ্ভত এক স্পষ্টীকৰণ জাৰি কৰি সমাজৰ একাংশ শ্ৰেণীয়ে উত্থাপন কৰা উদ্বেগক সম্বোধন কৰে। শিক্ষাৰ অধিকাৰ (আৰ টি ই) আইনৰ ধাৰা ২(এন)(৪)ৰ অধীনত সামৰি লোৱা ব্যক্তিগত অসহায় বিদ্যালয়ৰ ক্ষেত্ৰত এই নিৰ্দেশনা প্ৰযোজ্য নহ’ব, যদিহে এনে প্ৰতিষ্ঠানে তেওঁলোকৰ খৰচৰ বাবে কেন্দ্ৰীয়, ৰাজ্য বা স্থানীয় চৰকাৰৰ পৰা কোনো ধৰণৰ সাহায্য বা অনুদান লাভ নকৰে।
মন্ত্ৰালয়ে অৱশ্যে কয় যে এনে ব্যক্তিগত অসহায় বিদ্যালয়সমূহক স্বচ্ছতা, জবাবদিহিতা, আৰু অংশগ্ৰহণমূলক শাসন ব্যৱস্থাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে বিদ্যালয় পৰিচালনা সমিতি গঠন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।
শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ে নিজৰ বিবৃতিত উল্লেখ কৰিছে যে শিক্ষা কেৱল চৰকাৰৰ দায়িত্ব নহয়, বৰঞ্চ বিদ্যালয়, অভিভাৱক, আৰু সমাজৰ সমান অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন। মন্ত্ৰালয়ৰ মতে, বিদ্যালয়সমূহৰ সামগ্ৰিক কাৰ্য্যকলাপ উন্নত কৰাৰ বাবে আৰু শিশুৰ শিক্ষণ ফলাফল উন্নত কৰাৰ বাবে অভিভাৱক, বিদ্যালয়, আৰু অন্যান্য অংশীদাৰসকলৰ মাজত সহযোগিতা শক্তিশালী কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।
মন্ত্ৰালয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে এছএমচিৰ নিৰ্দেশনাৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিদ্যালয় শাসনত অধিক অংশগ্ৰহণ আৰু স্বচ্ছতা নিশ্চিত কৰা, যাৰ ফলত শিক্ষা ব্যৱস্থা অধিক ফলপ্ৰসূ কৰা হয়।
উল্লেখযোগ্য যে বিদ্যালয় পৰিচালনা সমিতিয়ে বিদ্যালয় পৰিচালনা সমিতিৰ কাৰ্যকৰীতা নিশ্চিত কৰা আৰু শিক্ষাৰ মান বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে। ইয়াৰ মূল কামসমূহৰ ভিতৰত বিদ্যালয়ৰ সামগ্ৰিক কাৰ্য্যকলাপ নিৰীক্ষণ কৰা আৰু সমগ্ৰ শিক্ষা যোজনা, পি এম এছ আৰ আই, আৰু পি এম পোচনৰ দৰে শৈক্ষিক আঁচনিসমূহৰ সময়োপযোগী আৰু ফলপ্ৰসূ ৰূপায়ণৰ তদাৰক কৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
কেন্দ্ৰীয় শিক্ষামন্ত্ৰী ধৰ্মেন্দ্ৰ প্ৰধানে যোৱা ৬ মে’ত বিদ্যালয় পৰিচালনা সমিতিৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।নতুন নিৰ্দেশনাৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে যে এছএমচি এতিয়া প্ৰাথমিক পৰ্যায়তে সীমাবদ্ধ নাথাকিব, বৰঞ্চ দ্বাদশ শ্ৰেণীলৈকে মাধ্যমিক বিদ্যালয়তো কাৰ্যকৰী কৰা হ’ব।ইয়াৰ উপৰিও এছএমচিৰ ঠাইত বিদ্যালয় পৰিচালনা সমিতি (এছএমডিচি) স্থাপন কৰা হৈছে।
গাইডলাইন অনুসৰি শৈক্ষিক অধিবেশন আৰম্ভ হোৱাৰ এমাহৰ ভিতৰত প্ৰতিখন বিদ্যালয়ে এছএমচি গঠন কৰাটো বাধ্যতামূলক হ’ব।
শিশুৰ নামভৰ্তিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কমিটীৰ সদস্যৰ সংখ্যা নিৰ্ধাৰণ কৰা হ’ব। আনুমানিক সংখ্যা হ’ব সৰ্বাধিক ১০০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ১২-১৫, ১০০-৫০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ১৫-২০, আৰু ৫০০ জনতকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২০-২৫।
এছএমচিৰ সদস্যসকলৰ কাৰ্যকাল দুবছৰ হ’ব। এজন সদস্যক আন এটা কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিযুক্তি দিব পাৰি, কিন্তু কোনো সদস্যই একেৰাহে দুটাতকৈ অধিক কাৰ্যকাল কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিব নোৱাৰিব, সদস্য সচিবৰ বাহিৰে, যিজন বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ হ’ব।
এছ এম চি গঠনৰ পিছত নতুন সমিতিৰ প্ৰথমখন বৈঠক পৰৱৰ্তী কৰ্মদিনত বা সৰ্বাধিক এসপ্তাহৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত কৰিব পাৰিব। প্ৰথমখন বৈঠকতে অধ্যক্ষ আৰু উপাধ্যক্ষ নিৰ্বাচিত হ’ব।
নতুন ব্যৱস্থাই সমিতিৰ গাঁথনি অধিক সৰ্বাংগীন কৰি তুলিছে। ৭৫ শতাংশ সদস্য শিশুৰ অভিভাৱক বা অভিভাৱক হ’ব, বাকী ২৫ শতাংশ সদস্য হ’ব স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষ, শিক্ষক, শিক্ষাবিদ, বিষয় বিশেষজ্ঞ, শিক্ষাবিদ, জ্যেষ্ঠ আৰু প্ৰাক্তন ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, আৰু বিদ্যালয়ৰ আশে-পাশে কাম কৰা অংগনবাদী আৰু আশা কৰ্মী আৰু সহায়ক নাৰ্ছ ধাত্ৰী (এএনএম)ৰ দৰে কমিউনিটি ফ্ৰণ্টলাইন কৰ্মী।
মহিলাৰ অংশগ্ৰহণক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ কমিটীৰ সদস্যৰ নূন্যতম ৫০ শতাংশ মহিলা হ’ব। সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে পিছপৰা শ্ৰেণীৰ শিশু আৰু বিশেষভাৱে সক্ষম শিশুৰ অভিভাৱকসকলৰ প্ৰতিনিধিত্ব নিশ্চিত কৰাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।
স্বচ্ছতা আৰু জবাবদিহিতাৰ বাবে এতিয়া এছএমচিৰ নিয়মীয়া মাহেকীয়া বৈঠক বাধ্যতামূলক হ’ব, আৰু সভাৰ এজেণ্ডা, উপস্থিতি, আৰু সিদ্ধান্তৰ ৰেকৰ্ডৰ প্ৰয়োজন হ’ব। তদুপৰি স্কুল ৰিপৰ্ট কাৰ্ড (ইউডিআইএছই+-UDISE+) ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ব্যৱস্থা সংযোজন কৰা হৈছে।
নতুন গাইডলাইনত এছএমচিৰ ভূমিকাও সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছে। সমিতিখন আৰু কেৱল নিৰীক্ষণতে সীমাবদ্ধ নাথাকিব, বৰঞ্চ বিদ্যালয় উন্নয়ন পৰিকল্পনা (এছডিপি) প্ৰস্তুত কৰা, চিএছআৰৰ জৰিয়তে সম্পদ সংগ্ৰহ কৰা, ড্ৰপআউটসকলক মূলসুঁতিলৈ অনা, আৰু মৌলিক সাক্ষৰতা আৰু সংখ্যা (এফএলএন) লক্ষ্যত উপনীত হোৱা আদিতো সক্ৰিয় ভূমিকা পালন কৰিব।
ইয়াৰ উপৰিও কামৰ উন্নত ব্যৱস্থাপনা নিশ্চিত কৰিবলৈ দুখন নতুন উপ-সমিতি—বিদ্যালয় নিৰ্মাণ সমিতি আৰু শৈক্ষিক সমিতি—গঠনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।
হিন্দুস্থান সমাচাৰ / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া
