কাঠমাণ্ডু, ১৮ এপ্ৰিল (হি.স.)। নেপালৰ মুস্তাংগ জিলাৰ ৱাৰাগুং মুক্তিক্ষেত্ৰৰ চুছংত ৰঙা মাটিৰ পাহাৰৰ দেৱালত খোদিত কৰা গুহাবোৰৰ ভিতৰত এটা গুহা (বৌদ্ধ মঠ) অৱস্থিত। এই গুহাৰ ভিতৰত সন্নিৱিষ্ট প্ৰতিমূৰ্তিসমূহৰ ইতিহাস অধ্যায়ন কৰিলে জনা যায় যে গুহাটো ১২০০ বছৰৰো অধিক পুৰণি।
জোমছম হৈ কাগবেনি-কোৰলা পথৰ ওচৰৰ ঠেক ঢালত অৱস্থিত এই গুহাটোৰ ভিতৰৰ গুহাটোক মিনচি লাৱাং (মিঞ্চি লাৱাং) গুম্বা বুলি কোৱা হয়। এই ধৰ্মীয় বৌদ্ধ গুহাটো চুছং গাঁৱৰ ছটা পৰিয়ালৰ মালিকানাধীন। প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া এই ছয়টা পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পাল পাতি বন্তি প্ৰজ্বলন আৰু পূজা অৰ্চনা কৰে।
কোৰলা পথৰ ওপৰত ঠেক ঢালত অৱস্থিত এই গুহাটো অতি দুৰ্গম স্থানত অৱস্থিত। স্থানীয় ৰাইজৰ মতে প্ৰাচীন কালত চুছং গাঁৱৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে ইয়াত এটা গম্বুজ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ পাহাৰ খোদিত কৰিছিল। এই গম্বুজ কিমান পূৰণি সেয়া বৰ্তমানৰ প্ৰজন্ম অৱগত নহয়। প্ৰাচীন কালত মানঙৰ পৰা অহা পূৰ্বপুৰুষসকলে নিজৰ দেৱতাক লগত লৈ চুছং গাঁৱত বসতি স্থাপন কৰিছিল।
স্থানীয় বাসিন্দা শ্যাম গুৰুঙে কয় যে দুৰ্বল ভূতাত্ত্বিক গঠনত অৱস্থিত এই গুহাটো সহজাতভাৱে দুৰ্গম। ইয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু ঐতিহাসিক তাৎপৰ্যৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ বাবে এই ছটা পৰিয়াল দায়বদ্ধ। তেওঁ কয় যে এই পৰিয়ালসমূহে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি গুহা আৰু গম্বুজৰ যত্ন লৈ আহিছে।
প্ৰায় ১০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ মাটিৰ পাহাৰত অৱস্থিত এই গুহাটো ভূমিস্খলন আৰু বানপানীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে, গতিকে সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষই ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ প্ৰতি গুৰুত্ব দিব লাগে। স্থানীয় গুৰুং পৰিয়ালে এই কথাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে, ঈশ্বৰৰ কৃপাত, গুহা আৰু গম্বুজটোৰ এতিয়ালৈকে কোনো ক্ষতি হোৱা নাই।
এই অনন্য গুহাটোৰ ওপৰৰ স্তৰত এটা গম্বুজ অৱস্থিত। এই গম্বুজটোত মাটিৰ বিভিন্ন বুদ্ধ মূৰ্তি আছে, যিবোৰ ৮০০ বছৰৰ ওপৰৰ বুলি কোৱা হয়। হৰিতাৰাৰ এটা ফ্ৰেমযুক্ত শিলৰ মূৰ্তি প্ৰায় ১২০০ বছৰ পুৰণি বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। মিঞ্চি লাৱাং গুম্বা গুহাত যুগ যুগ ধৰি চলি অহা কলাত্মক চিত্ৰও আছে। ওপৰৰ স্তৰৰ দেৱাল আৰু চিলিঙত মাটিৰ ৰঙেৰে ৰং কৰা হৈছে, যিয়ে গুহাটোৰ ভূ-প্ৰকৃতি প্ৰতিফলিত কৰিছে।
স্থানীয় গুৰুংসকলৰ মতে, গুহাটোৰ দ্বিতীয় স্তৰৰ এটা চুকত বুদ্ধৰ মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছে, আৰু তাত প্ৰদক্ষিণৰ সুবিধা আছে। কিছুমান বিদেশী গৱেষকেও এই গুহা আৰু গুম্বা অধ্যয়ন কৰিছে। বিদেশী প্ৰতিষ্ঠানসমূহেও সংৰক্ষণৰ বাবে কাৰিকৰী আৰু আৰ্থিক সাহায্য আগবঢ়াইছে। চুছংৰ ঢালত অৱস্থিত এই গুহাটোৰ প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় স্তৰত পোহৰৰ বাবে সৰু সৰু খিৰিকীৰ দৰে খোলা আছে। মাটিৰ স্তৰৰ পৰা ওপৰৰ স্তৰলৈ দুটা কাঠৰ চিৰিৰে যাব পাৰি।
हिन्दुस्थान समाचार / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া
