নতুন দিল্লী, ০৯ মাৰ্চ (হি.স.)। খাৰুৱা তেলৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ ফলত পশ্চিম এছিয়াত সামৰিক উত্তেজনাৰ প্ৰভাৱ এতিয়া স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছে। এই উত্তেজনাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই হৰমুজ জলদ্বীপৰ মাজেৰে খাৰুৱা তেলৰ যোগানত ব্যাঘাত জন্মা আৰু কুৱেইট আৰু সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী (ইউ এ ই)ৰ দৰে প্ৰধান তেল উৎপাদনকাৰী দেশসমূহে খাৰুৱা তেলৰ উৎপাদন হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত মূল্য আকাশলংঘী হৈছে।
বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত খাৰুৱা তেলে প্ৰতি বেৰেলত ১১০ ডলাৰৰ সীমা অতিক্ৰম কৰিছে। যোৱা ৭ দিনত খাৰুৱা তেলৰ মূল্য ৫৫ শতাংশতকৈ অধিক বৃদ্ধি পাইছে। এই উত্থানে ব্ৰেণ্ট খাৰুৱা তেল প্ৰতি বেৰেলত ১১৫ ডলাৰৰ ওপৰলৈ ঠেলি দিয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিম টেক্সাছ ইণ্টাৰমিডিয়েট (ডব্লিউ টি আই) খাৰুৱা তেলও প্ৰতি বেৰেলত ১১৩ ডলাৰৰ ওপৰত উপনীত হৈছে। আজি ব্ৰেণ্ট খাৰুৱা তেলৰ মূল্য প্ৰতি বেৰেলত ১০৭.৯২ ডলাৰত মুকলি হয় আৰু কিছু সময়ৰ পিছতে জপিয়াই প্ৰতি বেৰেলত ১১৯.১৪ ডলাৰ হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ মূল্য কিছু হ্ৰাস পালে। ভাৰতীয় সময় অনুসৰি পুৱা ১১ বজাত ব্ৰেণ্ট খাৰুৱা তেলৰ মূল্য ১১৫.৫৭ ডলাৰ, প্ৰতি বেৰেলত ২২.৮৮ ডলাৰ বা ২৪.৬৯ শতাংশ বৃদ্ধি।
একেদৰে পশ্চিম টেক্সাছ ইণ্টাৰমিডিয়েট (ডব্লিউ টি আই) খাৰুৱা তেলৰ মূল্য প্ৰতি বেৰেলত ১০৭.৮১ ডলাৰত মুকলি হয় আৰু কিছু সময়ৰ পিছতে জপিয়াই প্ৰতি বেৰেলত ১১৯.৪৮ ডলাৰ হয়। কিন্তু পিছত ইয়াৰ মূল্য হ্ৰাস পায়, যাৰ বাবে ভাৰতীয় সময় অনুসৰি পুৱা ১১ বজাত পশ্চিম টেক্সাছ ইণ্টাৰমিডিয়েট (ডব্লিউ টি আই) খাৰুৱা তেলৰ মূল্য প্ৰতি বেৰেলত ১১৩.৬৫ ডলাৰত ব্যৱসায় হৈছিল, যিটো প্ৰতি বেৰেলত ২২.৭৫ ডলাৰ বা ২৫.০২ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছিল। স্পট মূল্যৰ উপৰিও ব্ৰেণ্ট খাৰুৱা তেলৰ ফ্যুচাৰ প্ৰতি বেৰেলত ১১৫ ডলাৰ, ২২ শতাংশ বৃদ্ধিৰ বিপৰীতে পশ্চিম টেক্সাছ ইণ্টাৰমিডিয়েট (ডব্লিউ টি আই) খাৰুৱা তেলৰ ফ্যুচাৰ ২৭ শতাংশ বৃদ্ধি পাই ১১৫.২১ ডলাৰ প্ৰতি বেৰেলত।
দৰাচলতে পশ্চিম এছিয়াত উত্তেজনা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত পেট্ৰলিয়াম ৰপ্তানিকাৰক দেশ সংস্থাৰ সদস্য ইৰাকে দক্ষিণৰ তিনিটা প্ৰধান তৈলক্ষেত্ৰৰ পৰা উৎপাদন প্ৰায় ৭০ শতাংশ হ্ৰাস কৰিছে। এই কৰ্তনৰ পিছত এই তিনিটা তৈলক্ষেত্ৰই এতিয়া মাত্ৰ ১৩ লাখ বেৰেল খাৰুৱা তেল উৎপাদন কৰিছে, যিটো প্ৰতিদিনে ৪৩ লাখ বেৰেল খাৰুৱা তেল উৎপাদন কৰা হৈছে। একেদৰে কুৱেইটতো খাৰুৱা তেলৰ উৎপাদন কৰ্তনৰ কথা ঘোষণা কৰিছে। অৱশ্যে এই কৰ্তনৰ সঠিক পৰিমাণ এতিয়াও প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাই।
বজাৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে খাৰুৱা তেলৰ মূল্যবৃদ্ধিৰ এটা প্ৰধান কাৰণ হৈছে তেলৰ আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত চলি থকা আক্ৰমণ। আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলে ইৰাণৰ তেল সুবিধাসমূহক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ বিপৰীতে ইৰানে পশ্চিম এছিয়াত আমেৰিকাৰ মিত্ৰ দেশসমূহৰ তেল আন্তঃগাঁথনিকো লক্ষ্য কৰি লৈছে। আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলৰ বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ তেল ডিপো, তেল সংৰক্ষণ টেংকাৰ, পেট্ৰলিয়াম ট্ৰেন্সফাৰ টাৰ্মিনেল আদিক লক্ষ্য কৰি লৈছিল। ইৰানে ইয়াৰ প্ৰতিশোধ সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী, কুৱেইট, বাহৰেইনৰ তেলৰ সুবিধাসমূহত ড্ৰ’ন আৰু মিছাইল আক্ৰমণেৰে আক্ৰমণ কৰে।
তেলৰ আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত হোৱা আক্ৰমণে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ তেল উৎপাদনকাৰী দেশসমূহৰ ওপৰত হেঁচা বৃদ্ধি কৰাৰ ফলত খাৰুৱা তেলৰ মূল্য বৃদ্ধি পাইছে। পশ্চিম এছিয়াৰ সামৰিক উত্তেজনাই দীৰ্ঘদিন ধৰি খাৰুৱা তেলৰ যোগানত ব্যাঘাত জন্মাব পাৰে বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। তেল আমদানিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল ভাৰতৰ দৰে এছিয়াৰ বহু দেশত ইয়াৰ প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।
ভাৰতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰৰ পৰা প্ৰয়োজনীয় খাৰুৱা তেল ৮০ শতাংশ ক্ৰয় কৰে। একেদৰে জাপানেও পেট্ৰলিয়ামৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে আমদানিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, ইয়াৰ ৯০ শতাংশ খাৰুৱা তেল মধ্যপ্ৰাচ্যৰ দেশসমূহৰ পৰা আহৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও চীনে পেট্ৰলিয়াম সামগ্ৰীৰ মূল্য নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে খাৰুৱা তেলৰ ৰপ্তানিও হ্ৰাস কৰিছে।
ভাৰতৰ কথা ক’বলৈ গ’লে খাৰুৱা তেলৰ মূল্য ১১০ ডলাৰৰ ওপৰত বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত দেশৰ আমদানি বিল যথেষ্ট বৃদ্ধি পাব বুলি আশা কৰা হৈছে। একেদৰে দেশৰ তৈল অৰ্থনীতিতো নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছে। যদিও ভাৰত চৰকাৰে দেশত পেট্ৰলিয়াম সামগ্ৰীৰ পৰ্যাপ্ত মজুত আছে বুলি দাবী কৰে, তথাপিও যদিহে খাৰুৱা তেলৰ মূল্য সোনকালে নিয়ন্ত্ৰণ নকৰিলে ভাৰতত পেট্ৰল, ডিজেল, আৰু অন্যান্য পেট্ৰলিয়াম সামগ্ৰীৰ মূল্যও বৃদ্ধি পাব পাৰে। তদুপৰি ব্যয়বহুল খাৰুৱা তেল ক্ৰয় কৰাৰ বাবে ভাৰতে তুলনামূলকভাৱে অধিক ডলাৰ ব্যয় কৰিব লাগিব, যাৰ ফলত দেশৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুতত প্ৰভাৱ পৰিব আৰু সম্ভাৱ্যভাৱে বিত্তীয় ঘাটিৰ ওপৰত হেঁচা পৰিব।
हिन्दुस्थान समाचार / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া
